kapodistriashead

The Huffington Post Greece: Oι απόγονοι του Καποδίστρια μιλούν για τον πρώτο Κυβερνήτη της Ελλάδας

The Huffington Post Greece

Oι απόγονοι του Καποδίστρια μιλούν

για τον πρώτο Κυβερνήτη της Ελλάδας

 

«Τι δουλειά έχετε εσείς με τον Καποδίστρια;». Ο τόνος της φωνής του και το διαπεραστικό, αυστηρό βλέμμα του με έκαναν να χαμηλώσω τα μάτια μου. Πράγματι, με τι ανάστημα προσεγγίζω εγώ αυτό το θέμα; Επίσης, το ερώτημα μου το απηύθυνε ένας απόγονος του πρώτου Κυβερνήτη της Ελλάδας, του Ιωάννη Καποδίστρια, ο Βιάρος-Αυγουστίνος Καποδίστριας, ο τελευταίος σε μια διαδοχή αρρενοκρατίας και 3ης γενεάς, από το κλαδί του μικρού αδελφού του Κυβερνήτη, Γεωργίου.

Γεννημένος το 1933 στην Κέρκυρα, σήμερα ζει στην Αθήνα και με υποδέχθηκε στο σπίτι του, μαζί με τη σύζυγό του και την κόρη του Ναταλία.

«Είμαι η τρίτη κόρη του πατέρα μου και της Δωροθέας Καποδίστρια, το γένος Στεργιάδη. Μαζί με τις 2 αδελφές μου – Κορίνα και Τατιάνα- ήμαστε οι τελευταίες γυναίκες –εν ζωή- φέρουσες το επίθετο Καποδίστρια. Σύμφωνα με τους πρόσφατους νόμους ισχύοντες στον τόπο μας, η ανηψιά μου Αύρα- Fleur de Lisse, και κόρη της αδελφής μου Τατιάνας, κρατάει το επίθετο Καποδίστρια όσο και εκείνο της οικογενείας του πατέρα της», μας λέει η κ. Ναταλία Καποδίστρια.

Δεν έχω προλάβει να καθίσω και μιλούν για τον Κυβερνήτη σαν να ήταν χθες. Το ήξερα, αλλά εκείνη τη στιγμή το συνειδητοποίησα απόλυτα. Η δολοφονία του ακόμη και έπειτα από 186 χρόνια, στις 27 Σεπτεμβρίου 1831, μας βαραίνει ακόμη. Είναι μια από τις αιτίες των δεινών μας. Πώς να αισθάνονται άραγε αυτοί οι άνθρωποι που φέρουν το επίθετό του, διερωτήθηκα. Θα το ανακάλυπτα στη συνέχεια.

Εν τω μεταξύ, παρατηρώ ομοιότητες των χαρακτηριστικών τους με αυτές του προγόνου τους, όπως τον θυμάμαι από τα πορτρέτα του. Θέλω να τους φωτογραφίσω, αλλά ευγενικά η κ. Ναταλία Καποδίστρια αρνείται.

«Το θέμα Καποδίστριας υπερβαίνει τα πρόσωπά μας! Πάνω απ’ όλα είναι το πρόσωπο του Κυβερνήτη»

 

 

Έχετε ένα επίθετο βαρύ, της λέω και της θυμίζω τους στίχους του Σεφέρη: «Ξύπνησα με το μαρμάρινο τούτο κεφάλι στα χέρια που μου εξαντλεί τους αγκώνες και δεν ξέρω που να το ακουμπήσω». Πώς πορευθήκατε με αυτό το όνομα στη ζωή σας, πώς σας καθόρισε, πώς σας καθορίζει;

«Αν εννοείτε ως “μαρμάρινο κεφάλι” το πρόσωπο και το έργο του Ιωάννη Καποδίστρια, θα είχα να πω πως, δυστυχώς το μεν πρώτο παραμένει αδικαίωτο, ευτυχώς δε, το δεύτερο ολοζώντανο. Άρα στην περίπτωση αυτή, δεν “ψηλαφώ” μάρμαρο, αλλά σώμα ανθρώπινο, γεμάτο ψυχή και πνεύμα. Μεγάλη έμπνευση και στήριξη αποτελούν στη ζωή μου, οι επιλογές και η δράση των γονέων μου… και πάει λέγοντας» μου απαντά η κ. Ναταλία Καποδίστρια.

Εξακολουθείτε να τον αποκαλείτε Κυβερνήτη, σαν να είναι και σήμερα εδώ, παρών, τους ρωτώ.

«Πράγματι. Στο σπίτι μας τον αποκαλούσαμε κόντε Νάνε, το Νάνε ήταν το υποκοριστικό του Ιωάννης, αλλά για τους πολλούς είναι ο Κυβερνήτης…» απαντά ο κ. Βιάρος Αυγουστίνος Καποδίστριας που κάθεται απέναντί μου και προσπαθώ να αποτυπώσω το βλέμμα του.

Στο σημείο αυτό παρεμβαίνει, η κ. Δωροθέα Καποδίστρια, κάτι που θα γίνεται συνέχεια κατά τη διάρκεια της συζήτησης με έναν αρμονικό ρυθμό αποκαλύπτοντας τη συνοχή της οικογένειας.

oikogeneia kapodistria
Η οικογένεια Βιττόρι-Καποδίστρια είναι μια από τις παλαιότερες οικογένειες της Κέρκυρας. Στην πρώτη φωτογραφία βλέπουμε την Βιτώρια Λουπινά, το γένος Βιάρου Καποδίστρια, αδελφή του πατέρα του Κυβερνήτη, έζησε στο δεύτερο μισό του 18ου αιώνα. Στη δεύτερη φωτογραφία βλέπουμε τον αδελφό του Κυβερνήτη, τον Αυγουστίνο Καποδίστρια. Δίπλα είναι ο Αντώνιος Μαρίας Καποδίστριας (1829-1906), γιος του Γεωργίου, μικρότερου αδελφού του Κυβερνήτη, με την σύζυγό του Μαρία Αναστασία Αρλιώτη. Παππούς του κ. Βιάρου-Αυγουστίνου Καποδίστρια. Καθιστή είναι η Ελένη Γεωργίου Καποδίστρια, το γένος Καραπάνου. Όρθια: η κόρη της, Μαρία Καποδίστρια-Δεσύλλα (1898-1980), με την κόρη της Ελένη (το μωρό). Η Μαρία Καποδίστρια-Δεσύλλα. Εκλέχθηκε Δήμαρχος Κερκυραίων (1956-1959). Ήταν η πρώτη γυναίκα Δήμαρχος στην Ελλάδα. Εξαδέλφη του κ. Βιάρου Αυγουστίνου Καποδίστρια και δωρήτρια του κτήματος Κουκουρίτσα προς δημιουργία του Μουσείου Καποδίστρια. Βάσει της διαθήκης της ο κ. Β. Α. Καποδίστριας ορίζεται ως δια βίου Επίσημος Πρόεδρος του Μουσείου.

«Η εγγονή μου με ρώταγε προχτές: “γιαγιά, πες το μου γιατί δεν το θυμάμαι. Τώρα εγώ τι σχέση έχω με τον Κυβερνήτη;” Παίρνω ένα χαρτί και μολύβι και της εξηγώ. Και τότε μου λέει “άρα έχει τρία προ προ …” είμαι η εγγονή του αδελφού του προπροπροπάππου!”.

«Τι σχέση έχω εγώ με τον Κυβερνήτη; Αδελφός του προπάππου μου. Ο προπάππους μου, ο Γεώργιος, ήταν αδελφός του Ιωάννη Καποδίστρια. Ήτανε τέσσερα αγόρια. Οι τρεις, τους γνωρίζει η ιστορία, ήταν ο Γιάννης, ο Βιάρος και Αυγουστίνος, οι οποίοι όλοι τους ασχολήθηκαν με την πολιτική. Ο Γεώργιος ο μικρότερος, ο προπάππους μου δεν είχε καμία σχέση με την πολιτική ή τα κοινά και ήταν αρκετά νέος όταν δολοφονήθηκε ο Κυβερνήτης. Είχανε και κορίτσια, δύο εκ των αδελφών τους γίνανε μοναχές» συμπληρώνει, έπειτα από παρότρυνσή μου ,ο κ. Βιάρος Αυγουστίνος Καποδίστριας.

Φέρετε το όνομα των δύο αδελφών (Βιάρος και Αυγουστίνος) και το επίθετο Καποδίστριας. Εάν το όνομα προβληματίζει την μικρή σας εγγονή που δεν έχει τα βιώματα τα δικά σας, τότε εσάς πως σας επηρέασε, πως σας διαμόρφωσε, πώς σας οριοθέτησε;

«Μάλλον σαν ευθύνη, αφηρημένη ευθύνη. Ωστόσο, ποτέ μου δεν αισθάνθηκα ότι έχω κάτι περισσότερο από κάποιον άλλο, ούτε με ενδιέφερε ποτέ η πολιτική» λέει.

«Όμως υπό το βάρος του ονόματος αισθανθήκατε στην πορεία της ζωής σας, στη σταδιοδρομία σας, ότι πρέπει να σταθείτε αντάξιος αυτού;» επανέρχομαι.

«Θα έλεγα ναι. Ναι και σε βαθμό αρκετά ισχυρό».

«Εμείς γνωριστήκαμε στην Αμερική, όταν σπουδάζαμε. Εγώ όταν άρχιζα τις σπουδές μου, ο Βιάρος είχε τελειώσει το μεταπτυχιακό του (μηχανολόγος ηλεκτρολόγος). Σπούδασε με υποτροφία ως αριστούχος μαθητής της Κέρκυρας, με έξοδα μεγάλου Ελληνοαμερικανού φιλέλληνα. Ήταν ήδη επτά χρόνια στην Αμερική και ως νέος ήθελε να κάνει διάφορα πράγματα. Όμως ο πατέρας του του είχε γράψει πως “ουδείς Καποδίστριας έλειψε την τάξει” καλώντας τον να επιστρέψει και να κάνει το στρατιωτικό του. Θεωρούσε πως και ως Καποδίστριας δεν είχε δικαίωμα να μην έρθει να υπηρετήσει. Και βεβαίως γύρισε» θυμάται η κ. Δωροθέα Καποδίστρια.

Μπορείτε να μας τον «ζωντανέψετε»; Λένε ότι ήταν γοητευτικός με έντονο βλέμμα, οξυδερκής, καλός και αγαθός. Ο Γκαίτε έχει μιλήσει γι΄ αυτόν λέγοντας πως πίστευε ότι θα τους έκανε όλους τίμιους, όπως ήταν και ο ίδιος, ρωτώ και κοιτώ την Ναταλία, έχουμε αρχίσει πλέον μιλάμε στον ενικό, έπειτα από παρότρυνση της ίδιας.

«Το έργο του Ιωάννη Καποδίστρια έχει κατατεθεί στην ιστορία και ο καθένας μπορεί να διακρίνει-κατά την κρίση του- τις ποιότητες του χαρακτήρα και τα χαρακτηριστικά της προσωπικότητάς του ανδρός. Κατά τα άλλα, θα πρέπει να ήταν μικροκαμωμένος, με χαρακτηριστικό βλέμμα. Ήταν άνθρωπος ακέραιος, σεμνός, συγκεντρωμένος στο στόχο, επίμονος και μεθοδικός, απόλυτα αφοσιωμένος στα ιδανικά του και ουσιαστικά βαθιά θρησκευόμενος. Μέσα από αυτά τα χαρακτηριστικά, κρίνω πως σε καμιά περίπτωση δεν προσπαθούσε να επιβάλει την τιμιότητα, αλλά να εναρμονίζει τις διάφορες των συνεργατών του, εμπνέοντάς τους με το παράδειγμά του, να βγάζει και να προσφέρει ο καθένας τους, τον καλύτερο εαυτό του».

Ενόσω ζούσε στην Κέρκυρα, ο Ιωάννης Καποδίστριας είχε ένα σοβαρό ατύχημα όταν έπεσε από το άλογό του, το οποίο αφήνιασε και έτρεχε ανεξέλεγκτο σέρνοντας τον ανήμπορο να αντιδράσει Ιωάννη, στην περιοχή της Ιεράς Μονής Πλατυτέρας. Τον έσωσε η έγκαιρη παρέμβαση του ιερέα της Μονής ο οποίος και τον περιέθαλψε. Θεωρήθηκε θαυματουργή η διάσωση του Ιωάννη Καποδίστρια από τους αγίους Τιμόθεο και Μαύρας, όπως απεικονίζεται στην εικόνα. Μετά το συμβάν και καθ’όλη τη διάρκεια της ζωής του διατήρησε ιδιαιτερα στενές σχέσεις με τη Μονή.  *Η εικόνα της αναπαράστασης ανήκει στην Ιερά Μονή Πλατυτέρας, Ιερά Μητρόπολη Κέρκυρας.

 

Κοιτώ και ζητώ από τον πατέρα της να μου πει για τις ιστορίες που  ενδεχομένως να του αφηγούνταν για τον Κόντε οι γονείς του. Προσπαθώ να τον φανταστώ με σάρκα και οστά.

«Ήταν ο πόλεμος στη μέση, το σπίτι μου καταστράφηκε από τους βομβαρδισμούς των Γερμανών το 1943, και μαζί ανεκτίμητης αξίας αρχεία και κειμήλια. Η οικογένεια σκόρπισε και δεν υπήρχε πολύ χρόνος για διαπαιδαγωγήσεις. Όμως θυμάμαι ακόμη ότι και στο γυμνάσιο μιλούσανε για τον Καποδίστρια την εποχή εκείνη και τον λέγανε “ο τύραννος που κατάργησε το Δημοκρατικό Σύνταγμα”, αντιγράφοντας “Κοραήδες” και λοιπούς και αισθανόμουν ότι ήμουν έξω απ΄όλα αυτά. Ήταν και οι εποχές τότε που δεν σου δινόταν η ευκαιρία να συλλογιστείς και να βγάλεις συμπέρασμα για να πεις τελικά αυτό είναι το αποτέλεσμα, μιλάμε για τότε που ήμασταν νέοι 17 – 18 ετών. Μετά, στις ΗΠΑ όταν σπούδαζα, οι Αμερικάνοι ούτε το όνομά μου δεν μπορούσαν να πουν σωστά. Δεν είχαν ιδέα για την ιστορία πίσω από αυτό» λέει ο απόγονός του, ο κ. Βιάρος Αυγουστίνος και προσθέτει: «Ξέρετε τι σπούδασε ο Ιωάννης Καποδίστριας; Γιατρός! Και το εξασκούσε δωρεάν». Mας θυμίζει δε πως έως την ηλικία των 21 είχε, εκτός από το πτυχίο του γιατρού, άλλα δύο πτυχία, αυτό της φιλοσοφίας και της νομικής. 

Αξίζει να σημειωθεί πως σήμερα ο Ιωάννης Καποδίστριας συγκαταλέγεται ανάμεσα στους σαράντα επιφανέστερους απόφοιτους του πανεπιστημίου της Πάντοβα, μαζί με προσωπικότητες όπως οι Γαλιλαίος και Κοπέρνικος

Ο γιατρός των φτωχών.

 Έτσι τον αποκαλούσαν, γυρνούσε όλα τα χωριά και πρόσφερε τις υπηρεσίες του αφιλοκερδώς. Η πεθερά μου έλεγε ότι οι Καποδιστραίοι είχανε κτήματα. Ήτανε κλειστοί, δεν είχαν πολλές κοινωνικές συναναστροφές, μεγάλη οικογένεια, είχαν και πολλά παιδιά και βρίσκονταν οικογενειακώς, δεν είχαν πολλά πολλά με την κοσμική ζωή της Κέρκυρας. Πιστεύανε λοιπόν πως ότι έχουνε είναι για να βοηθήσουν τον άλλο κόσμο. Δηλαδή, σκέπτονταν, αφού ο Θεός τους έδωσε και είναι καλά τότε και αυτοί θα πρέπει να επιστρέψουν αυτό το δώρο. Πάντα υπήρχε μια αίσθηση ευθύνης και όχι ατομικισμού και μπορεί να ακούγεται κάπως ρομαντικό σήμερα, αλλά αυτοί έτσι ήτανε. Όλη η οικογένεια είχε πολύ μεγάλη σχέση με την πίστη και τον Θεό, δεν θα πω με την εκκλησία, αλλά με τον Θεό είχανε μια ιδιαίτερη σχέση. Μέσα από την αλληλογραφία του Κυβερνήτη με τον πατέρα του, η οποία ήταν ογκωδέστατη, αφού τον συμβουλευόταν για τα πάντα και τον κρατούσε ενήμερο για όλες του τις ενέργειες, έγραφε συχνά, “η πίστη στο Θεό” ή “με τη δύναμη του Θεού” και το εννοούσε. Δηλαδή ήταν οικογένεια που πίστευε βαθύτατα και εκτιμώ πως όλη ψυχοσύνθεση του Ιωάννη Καποδίστρια, αυτή η πίστη στον Θεό του έδινε δύναμη.  Δεν ήταν ένας άνθρωπος που ξερά καθόταν και σκεφτόταν ή οραματιζόταν κάτι, πίστευε ότι κατά κάποιο τρόπο έκανε το έργο του Θεού» σχολιάζει η σύζυγος του κ. Βιάρου Καποδίστρια και γυρνά προς το μέρος του περιμένοντας την ανταπόκρισή του.

«Πίστευε πως έχει ασυλία. Ακόμη και την ημέρα που δολοφονήθηκε, μπροστά στον Άγιο Σπυρίδωνα στο Ναύπλιο, αν και είχε πληροφορίες για επικείμενη επίθεση εναντίον του, ξεκίνησε να πάει στην εκκλησία εκείνη την Κυριακή γιατί βαθιά μέσα του θα πίστευε πως είχε άνωθεν προστασία. Θεωρούσε ότι δεν θα τον σταματούσε κάτι από το να πάει στην εκκλησία. Βέβαια πρέπει να πούμε πως ήταν και λίγο πεισματάρης… όχι λίγο, πολύ! Αυτό που θα έβαζε μέσα στο κεφάλι του, θα το πήγαινε μέχρι τέλους» προσθέτει.

Επίσης, απ΄ όσο γνωρίζω ήταν και τρομερά λιτός άνθρωπος, σχολιάζω.

«Τότε μονάχα θα βελτιώσω την τροφή μου, όταν θα είμαι βέβαιος ότι δεν υπάρχει ούτε ένα Ελληνόπουλο που να πεινάει …»

«Ναι, έτσι είναι, λένε πως μια κότα την έτρωγε επί τέσσερις ημέρες. Στο μόνο που του έμοιασα» λέει αστειευόμενος ο κ. Βιάρος Αυγουστίνος Καποδίστριας και συνεχίζει με αυστηρό ύφος: «Ο Καποδίστριας μπήκε στην πολιτική πλούσιος και βγήκε φτωχός, ούτε μισθό πήρε, τίποτα, δεν του έμεινε τίποτα, τα έδωσε όλα και στο τέλος δολοφονήθηκε. Από τα κτήματα όπως σας είπα είχαν τη μισή Κέρκυρα και από αυτά μόνο ένα κτήμα έμεινε το οποίο διατηρεί η κόρη μου». 

Ήταν το αγαπημένο του…

«Ναι, ήταν το αγαπημένο του. Γιατί είχε νερό και άρα εύφορο έδαφος. Μάλιστα έγραφε στον πατέρα του, από τη Ρωσία, πως να το φροντίζουν, καθώς όταν θα τελείωναν οι υποχρεώσεις του προς τη πατρίδα, θα επέστρεφε εκεί για να κλείσει τα μάτια του. Να κρατούν το δρόμο, από το σπίτι προς τη θάλασσα καθαρό, για να κατεβαίνει με τη βακτηρία του, έλεγε»  μας αναφέρει η κ. Δωροθέα Καποδίστρια και εκφράζει πόσο ευτυχείς, είναι η ίδια και ο σύζύγος της, που η κόρη τους,  αριστούχος απόφοιτος της Δραματικής Σχολής του Εθνικού Θεάτρου, επέστρεψε εκεί, έδωσε αγώνα και κάνει τόσο ωραία πράγματα.

Η Ναταλία δουλεύει τη γη του προγόνου της και, παράλληλα με τη συγγραφή ή τη ζωγραφική, διδάσκει στο ΔΗΠΕΘΕ της Κέρκυρας.

Ο Καποδίστριας υποθήκευσε ολόκληρη τη μεγάλη ακίνητη πατρική περιουσία του στην Κέρκυρα και δαπάνησε όλα τα χρήματά του για να στηρίξει το νεοσυσταθέν κράτος. Ο ίδιος έζησε με τρόπο λιτό φέρνοντας τον εαυτό του και την υγεία του στα όρια. «… Ο γιατρός του είπε να βελτιώσει λίγο την τροφή του, ήταν επείγουσα ανάγκη για την υγεία του. Κι εκείνος απήντησε: Τότε μονάχα θα βελτιώσω την τροφή μου, όταν θα είμαι βέβαιος ότι δεν υπάρχει ούτε ένα Ελληνόπουλο που να πεινάει …» γράφουν οι ιστορικοί.

«Υπήρξαν στη συνέχεια και άλλοι πολιτικοί άνδρες που είχαν μπέσα σε ό,τι αφορά το κράτος και πως αυτό πρέπει να διαμορφωθεί για να ζήσει και δεν μιλάω μόνο για κορυφαίες προσωπικότητες, αλλά και σε πιο χαμηλά κλιμάκια. Υπήρξαν πολιτικοί που υπηρέτησαν την πατρίδα τους, την Ελλάδα, και πέθαναν στην ψάθα, δεν είχαν λεφτά ούτε για την κηδεία τους. 
Σήμερα όμως ακούμε μόνο για σκάνδαλα και πως όσοι μπαίνουν στον πολιτικό στίβο βγαίνουν πλουσιότεροι…» σχολιάζει ο κ. Βιάρος Αυγουστίνος Καποδίστριας.

«Σε τόσο μικρό σπίτι ζούσε;»

Κάπου εδώ ξεκινούν οι μνήμες και έρχονται και άλλες ιστορίες. Την αρχή κάνει η κ. Δωροθέα Καποδίστρια

«Να σας πω μια ιστορία. Ο πατέρας της εγγονής μου είναι Ελβετός και την πήγε στο σπίτι που έζησε ο Καποδίστριας στην Ελβετία και είναι πλέον μουσείο. Είχε δει πρώτα την οδό Καποδίστρια και στη συνέχεια πήγαν στο οίκημα. Πρόκειται για ένα μικρό σπίτι με τρία έρμα δωματιάκια, το ένα ήταν για τον άνθρωπο που τον φρόντιζε, που του μαγείρευε, το άλλο ήταν το γραφείο που μελετούσε και το τρίτο ήταν ένα σπαρτιατικό δωμάτιο με ένα κρεβάτι όπου κοιμόταν. Η εγγονή μας το είδε λοιπόν και ξαφνιάστηκε εκφράζοντας την απορία της λέγοντας “σε τόσο μικρό σπίτι ζούσε;”. Αυτό που θέλω να πω είναι πως εάν είσαι εσύ έτσι, περιμένεις κάτι αντίστοιχο και από τους άλλους».

«Στα απομνημονεύματά του, ο Τερτσέτης αναφέρει πως το 1828 ο γιός του Πετρόμπεη Μαυρομιχάλη,  Γεώργιος και μετέπειτα δολοφόνος του, πήγε στην Αίγινα να τον επισκεφτεί ως Κυβερνήτη και να δώσει τα διαπιστευτήριά όλης της οικογένειας. Ο νέος  σπούδασε με λεφτά του Καποδίστρια γιατί πίστευε ότι τα παιδιά του Πετρόμπεη ήταν από γενιά καλή και είχαν μυαλό άρα άξιζαν τον κόπο». Και συνεχίζει ο κ. Βιάρος Αυγουστίνος Καποδίστριας:

«Όπως λένε ο νεαρός ήταν πολύ ωραίος, όλοι οι Μαυρομιχαλαίοι ήταν όμορφοι. Ερχόμενο λοιπόν το παλικάρι από το Παρίσι, ντύθηκε και στολίστηκε για να ανταμώσει τον Καποδίστρια. “Τον εδέχθη ως πατέρας τον υιό” και του είπε πως δεν έπρεπε να είναι έτσι ντυμένος διότι δεν συνάδει με την κατάσταση του κόσμου μας, του λαού μας στην Ελλάδα. Βέβαια ο νεαρός δικαιολογήθηκε πως έβαλε τα καλά του για να τον τιμήσει. Ο Καποδίστριας το κατάλαβε και τον συμβούλευσε πως δεν χρειάζεται να το δείχνει με αυτόν τον τρόπο και έτσι έδωσε ένα μάθημα σε αυτόν τον νέο άνθρωπο. Φεύγοντας ο Γεώργιος είπε: “Σήμερον, ο Κυβερνήτης με έκανε να εντραπώ”. Ήταν αυστηρός με τον εαυτό του, λιτός και αυτό που τον ενδιέφερε ήταν να παράγεται έργο».

    

«Το ελληνικόν έθνος σύγκειται εκ των ανθρώπων, οίτινες από αλώσεως της Κωνσταντινουπόλεως δεν έπαυσαν ομολογούντες την ορθόδοξον πίστιν και την γλώσσαν των πατέρων αυτών λαλούντες, και διέμειναν υπό την πνευματικήν ή κοσμικήν δικαιοδοσίαν της εκκλησίας των, όπου ποτέ της Τουρκίας και αν κατοικώσι..

                                                                                                                                                       

Με αφορμή τις σπουδές του στο εξωτερικό, αλλά και τη σταδιοδρομία του, θα ήθελα να μου πείτε πώς αντιλαμβανόταν την ελληνικότητά του. Πώς δεν «φράγκεψε» και πώς αντιλαμβανόταν τη συνέχεια του ελληνικού έθνους; Για παράδειγμα ο Κοραής πίστευε ότι ο ελληνισμός ήταν οιονεί νεκρός μετά τη ρωμαϊκή κατάκτηση και αναγεννάται στην ουσία μετά τη Γαλλική Επανάσταση. Πρόκειται για μια άποψη που κυριαρχεί και σήμερα σε διάφορους κύκλους.

«Είναι λυπηρό, αλλά ο κόσμος δεν ξέρει, υπάρχουν πολλές παρανοήσεις. Κάποιοι πιστεύουν ότι επειδή ήταν υπουργός Εξωτερικών της Ρωσίας πως ήταν και από εκεί. Εγώ ρωτώ τον οποιοδήποτε Έλληνα, πόσα χρόνια πίσω μπορεί να πάει την οικογένειά του ως χριστιανός, ορθόδοξος, κάτοικος αυτού του χώρου; Πόσα χρόνια; Εκατό, διακόσια, τετρακόσια; Πόσα χρόνια χρειάζονται για να είσαι καθαρός Έλληνας;» απαντά με οργισμένο ύφος η κ. Δωροθέα Καποδίστρια και αμέσως παρεμβαίνει ο σύζυγός της, ενώ με την άκρη μου του ματιού μου βλέπω την Ναταλία να μας παρακολουθεί με βλέμμα όλο ζωντάνια, να τραβά ένα βιβλίο από τη βιβλιοθήκη του σπιτιού αρχίζοντας να ψάχνει.

«Οι Καποδιστραίοι ήρθαν το 1473 από την  Ίστρια της Αδριατικής (Capo d’Istria – Ακρωτήριο Ίστρια), μιλάμε για την εποχή του Σουλεϊμάν του Μεγαλοπρεπούς. Επρόκειτο για σεβαστή οικογένεια αλλά για λόγους θρησκευτικούς έφυγαν προς τα Ιόνια και έκτοτε είναι και ορθόδοξοι. Η οικογένεια αισθάνονταν Έλληνες. Ο Ιωάννης Καποδίστριας πάντα πίστευε πώς κάτι έπρεπε να κάνει για την Ελλάδα και άρχισε από τα Ιόνια νησιά που τα ήξερε και του ήταν πιο εύκολο και εκτιμούσε πως μπορούσε να αρχίσει από εκεί ο ξεσηκωμός… Μην ξεχνάτε πώς κάθε τόσο ερχόταν και κάποιος άλλος, οι Άγγλοι, οι Γάλλοι. Ο Ναπολέων ήρθε και έφυγε δυο τρεις φορές. Μόνο οι Τούρκοι δεν είχαν καταφέρει να πατήσουν το πόδι τους, αλλά με τους Βενετσιάνους είχαν περάσει πολλά οι Κερκυραίοι…».

Η Ναταλία παίρνει το λόγο από τον πατέρα της και συνεχίζουμε το διάλογο μεταξύ μας.

«Η άποψη του Καποδίστρια δεν συνάδει με εκείνη του Κοραή, σε ό,τι αφορά την πολιτισμική, γλωσσική, θρησκευτική αλλά και διοικητική ταυτότητα της Ελλάδας».

«Το ελληνικόν έθνος σύγκειται εκ των ανθρώπων, οίτινες από αλώσεως της Κωνσταντινουπόλεως δεν έπαυσαν ομολογούντες την ορθόδοξον πίστιν και την γλώσσαν των πατέρων αυτών λαλούντες, και διέμειναν υπό την πνευματικήν ή κοσμικήν δικαιοδοσίαν της εκκλησίας των, όπου ποτέ της Τουρκίας και αν κατοικώσι. Ποία όρια η Ελλάς επέβαλεν εις την γεωγραφικήν έκτασιν της; Τα όρια της Ελλάδος από τεσσάρων μεν αιώνων διεγράφησαν υπό δικαιωμάτων, τα οποία ούτε ο χρόνος, ούτε αι πολύμορφοι συμφοραί, ούτε η δορυκτησία, ουδέποτε ίσχυσαν να παραγράψωσι διεγράφησαν δε από το 1821 δια το αίματος το χυθέντος εις τας σφαγάς των Κυδωνίων, της Κύπρου, της Χίου, της Κρήτης, των Ψαρρών, το Μεσολογγίου, και εις τας πολυαρίθμους ναυμαχίας τε και πεζομαχίας εν αις εδοξάσθη το γενναίον τούτο έθνος.

Ορμόμενοι εκ τούτων των γεγονότων, άτινα υπερίστανται της ιστορίας της Ελλάδος, και τον ήδη επταετή αυτής αγώνα επιχαρακτηρίζουσιν ευκόλως καταπειθόμεθα ότι ούτε περιφιλοδοξία, ούτε κερδομανία, αλλά χρέος ιερόν και απαραβίαστον θέλει εντάξει δια παντός την Ελλάδα να συστείλει όσον το ολιγώτερον τα όρια της χώρας αυτής.

Και αν δε το χρέους τούτου το αίσθημα σιγήση ενόπιων επικρατεστέρων αποθεωρήσων, οι Έλληνες δικαίω τω λόγω δύναται να ερωτήσωσιν εαυτούς, άραγε χάριν της ειρήνης αι μεσίτριαι Αυλαί τους αναγκάζουσι να εγκαταλείψωσιν επί πολλούς των ομογενών των υπό τον Μεωμεθανικόν ζυγόν!…» (Ι. Χιώτης, Ιστορία του Ιονίου Κράτους).

Ο Καποδίστριας προς τον Τσάρο Αλέξανδρο:«Μεγαλειότατε, ουδέποτε θα γίνω υπήκοός σας, αλλά μόνον υπάλληλός Σας… Είμαι Έλλην και θα μείνω Έλλην για πάντα»

Μιλήστε μου λίγο για την πολιτική του ευφυΐα και διορατικότητα. Όλοι ξέρουμε για το ρόλο που έπαιξε στην Ελβετία, αλλά υπάρχουν πολλά που δεν είναι γνωστά για το ρόλο του στη διεθνή πολιτική σκηνή. Διάβαζα πρόσφατα ότι ο Καποδίστριας επιχειρούσε να λύσει το ζήτημα της εξόδου της Ρωσίας προς τις «θερμές θάλασσες», συνδέοντάς την άρρηκτα με τα ελληνικά συμφέροντα μέσω των Επτανήσων. Δύο αιώνες αργότερα αυτό το σχέδιο θα παραμείνει άπιαστο για Έλληνες και Ρώσους (1821 Η Παλιγεννεσία, Γιώργος Καραμπελιάς, Εναλλακτικές Εκδόσεις).

«Η πολιτική ευφυΐα και διορατικότητα μαζί με την σπάνια διπλωματική του δεινότητα, έφεραν τον Καποδίστρια σε ρόλο πρωταγωνιστικό, στα γεγονότα και τις παγκόσμιες εξελίξεις της εποχής του. Θεωρώ όμως, πως δεν θα πρέπει να συγχέουμε την διεθνή του δράση με την συγκέντρωση του στα συμφέροντα και τους αγώνες του λαού της Ελλάδας.
Αξίζει να αναφέρουμε τα λόγια του προς τον Τσάρο Αλέξανδρο:
«Μεγαλειότατε, ουδέποτε θα γίνω υπήκοός σας, αλλά μόνον υπάλληλός Σας», «… Είμαι Έλλην και θα μείνω Έλλην για πάντα».
Αλλά και εκείνα τον Ιούνιο το 1822, πάλι προς τον Τσάρο Αλέξανδρο: 
«…Μεγαλειότατε, εντίμως σας δηλώνω ότι οσάκις ευρεθώ προ το τραγικού διλήμματος να υποστηρίξω τα συμφέροντα της σκλαβωμένης πατρίδος μου ή τα συμφέροντα της αχανούς αυτοκρατορίας σας, δεν θα διστάσω ούτε στιγμή. Θα τεθώ με το μέρος της πατρίδος μου…Θα ήταν εκ μέρους μου αχαριστία, θα παρέβαινα τα καθήκοντά μου προς τη γην που με γέννησε, εάν, προκειμένου να απαλλαγώ από τις πιέσεις που θα μου έκαναν, θεωρούσα τον εαυτό μου ξένον προς την Ελλάδα. Αισθάνομαι όμως τον εαυτό μου ανίκανον για μια τέτοια θυσία!… Θα ευρίσκομαι σε συνεχή επικοινωνία μαζί τους, θα τους βοηθώ!…». Η παρουσία της Ρωσίας στα Ιόνια νησιά προϋπάρχει της αφίξεως του Καποδίστρια στη Ρωσία. Έτσι την παρουσία των Ρώσων στα Ιόνια με τη συνθήκη της Κωνσταντινούπολης το 1800 δεν μπορούμε να την αποδώσουμε στον Ιωάννη Καποδίστρια. Όπως επίσης και στην παράδοση των Ιονίων στον Ναπολέοντα, στα 1807 με τη Συνθήκη το Τιλσίτ, δεν έχει συμβάλει ο Καποδίστριας.

Εν τω μεταξύ κυριαρχεί ακόμα μια σχετική σύγχυση γύρω από την ιδεολογική συγκρότηση και τις πεποιθήσεις του και έχουν αναπτυχθεί έντονες ιδεολογικές διαμάχες σχετικά με την ιδεολογική του φυσιογνωμία. Για παράδειγμα, στην παλαιότερη ιστοριογραφία της Αριστεράς ο Καποδίστριας αντιμετωπίζεται ως ένας αντιδραστικός ευγενής και αυταρχικός κυβερνήτης του νεοσύστατου ελληνικού κράτους. Ο Βελουχιώτης υποστήριζε ότι «Οι Γλύξμπουργκ… και ο Καποδίστριας, τον οποίο κατήγγειλε ως έναν αυταρχικό ξένο τύραννο που διέφθειρε τους Έλληνες και στέρησε τον ελληνικό λαό από την ανεξαρτησία για την οποία είχε πολεμήσει» ( 1821 Η Παλιγεννεσία, Γιώργος Καραμπελιάς, Εναλλακτικές Εκδόσεις).

«Δυστυχώς δεν μπορούμε να υποστηρίξουμε ότι γνωρίζουμε πλήρως τη ζωή και τη δράση του. Σε αυτή την κατεύθυνση θα ήταν χρήσιμο, αν οι κατά καιρούς σκέψεις για τη δημιουργία μιας ψηφιοποιημένης καταγραφής των ανά τον κόσμο αρχείων ευοδωνόταν. Η αμφισβήτηση του έργου του Καποδίστρια δεν περιορίζεται μόνον στο χώρο της Αριστεράς. Κρίνω πως η αντικειμενική προσέγγιση της Ιστορίας και του έργου το Καποδίστρια είναι χρέος πέρα από Ιδεολογίες. Σε αυτή την κατεύθυνση ο Φωτιάδης –ιστορικό στέλεχος και μέλος της Κεντρικής Επιτροπής- διατηρεί μια φιλικότερη προς την αλήθεια άποψη, σε σχέση με τον Κορδάτο».

«Εάν ο Καποδίστριας στην συνείδηση του λαού και στη καθημερινή του επικοινωνία ήταν ο μπάρμπα-Γιάννης, όντως αξίζει να απαντήσουμε γιατί κάποιοι επεχείρησαν να τον παρουσιάσουν ως δυνάστη. Η βασικότερη απάντηση στο γιατί, κατά τη γνώμη μου, προέρχεται από όσους θέλουν να ερμηνεύσουν και να δικαιολογήσουν τη δολοφονία του ως ελληνική και μόνον υπόθεση»

dolofonia kapodistria

Ωστόσο γιατί κάποιοι ισχυρίζονται ότι ο Καποδίστριας ήταν δυνάστης και ελιτιστής; Ποια είναι τα στοιχεία εκείνα του χαρακτήρα του που μαρτυρούν το αντίθετο;

«Η βαθιά χριστιανική ορθόδοξη πίστη του, η αγάπη του στον απλό άνθρωπο, η προσπάθειά του για το μοίρασμα των γαιών προς τους ακτήμονες, η άρνησή του να αποδεχθεί την στέρηση ψήφου σε ακτήμονες και ετερόχθονες, είναι δείγμα του Καποδιστριακού ήθους. 
Εάν ο Καποδίστριας στην συνείδηση του λαού και στη καθημερινή του επικοινωνία ήταν ο μπάρμπα-Γιάννης, όντως αξίζει να απαντήσουμε γιατί κάποιοι επεχείρησαν να τον παρουσιάσουν ως δυνάστη. Η βασικότερη απάντηση στο γιατί, κατά τη γνώμη μου, προέρχεται από όσους θέλουν να ερμηνεύσουν και να δικαιολογήσουν τη δολοφονία του ως ελληνική και μόνον υπόθεση, ως αντίσταση στον αυταρχισμό του και βεντέτα. Αυτός ο αποπροσανατολισμός από τα καίρια αίτια της δολοφονίας του αφορά στα γεωγραφικά και πολιτισμικά σύνορα της Ελλάδας που ήθελε ο Καποδίστριας».

«Ο φάκελος της υποθέσεως “Καποδίστρια» που υπάρχει στα βρετανικά αρχεία του Foreign Office μέχρι και σήμερα δεν έχει ανοίξει και θεωρείται απόρρητος»

Η μητέρα της Ναταλίας παρεμβαίνει και υποστηρίζει πως πίσω από τη δολοφονία του Κυβερνήτη υπήρχε ξένος δάκτυλος, ο οποίος βρήκε πρόσφορο έδαφος. «Πιστεύω ότι δικαιολογημένα όλες οι μεγάλες οικογένειες που πολέμησαν πίστευαν ότι τώρα πλέον έπρεπε να μπουν και αυτοί στα πράγματα, πρέπει κάπως να θερίσουν τους κόπους τους, αλλά ο Καποδίστριας δεν το έβλεπε έτσι. Βέβαια πήραν όλοι τα οφίκιά τους, αλλά λεφτά δεν υπήρχαν, τι να έκανε ο Κυβερνήτης, δεν μπορεί να πει κανείς ότι τα κράτησε για τον εαυτό του όταν ο ίδιος ζούσε σαν καλόγερος και δεν έπαιρνε μια;» λέει και επιβεβαιώνει ότι  ο φάκελος της υποθέσεως «Καποδίστρια» που υπάρχει στα βρετανικά αρχεία του Foreign Office μέχρι και σήμερα δεν έχει ανοίξει και θεωρείται απόρρητος. «Είναι απορίας άξιον γιατί έχει οριστεί, σε διεθνές επίπεδο, ο χρόνος που τέτοιου είδους υποθέσεις «ανοίγουν» έτσι ώστε όλοι οι μελετητές να μπορούν να έχουν πρόσβαση. Όπως και να έχει ο Καποδίστριας όχι μόνο έθεσε τις βάσεις για τη διοικητική διάρθρωση του ελληνικού κράτους, αλλά πέτυχε με βούλες και υπογραφές τη διεύρυνση του ελληνικού κράτους που τότε οι ξένες δυνάμεις το είχαν προσδιορίσει στην Αττική και στα νησιά του Αργοσαρωνικού» επισημαίνει.

Δημοκράτης

Η κυρία Καποδίστρια επανέρχεται όσον αφορά στις κατηγορίες ότι ο Κυβερνήτης ήταν αριστοκράτης, τύραννος και ελιτιστής: «Ψάχνοντας και διαβάζοντας βρήκα κάτι. Είπε σε κάποιον φίλο του που του έλεγε πως ο κόσμος λέει ότι επειδή είναι αριστοκράτης δεν καταλαβαίνει τον πόνο των ξεσηκωμένων Ελλήνων: “Άκου να δεις εγώ μεγάλωσα κάτω από τη βενετσιάνικη αριστοκρατία. Πόσο νομίζεις ότι εγώ μπορώ να συμπαθώ τους αριστοκράτες”. Επίσης σε κάποια επιστολή του στην Ρωξάνδρα Στούρτζα γράφει: “Γνωρίζετε άλλωστε ότι το πρόσωπον του δημοκράτου δύναμαι να υποδυθώ ευκολότερον, διότι είναι το ιδικόν μου πρόσωπον”. (Εκείνη την εποχή ήταν “ο έξω από εδώ” όποιος δήλωνε Δημοκράτης). Για την εποχή του, λοιπόν ήταν Δημοκράτης».

«Ούτε δυνάστης ήταν, ούτε ελιτιστής» συμπληρώνει ο κ. Καποδίστριας και του θυμίζω την περίφημη εκπομπή του Φρέντυ Γερμανού, στην οποία είχε συμμετάσχει πριν από χρόνια και τη συνάντησή του με έναν από τους απογόνους των Μαυρομιχαλέων, τον Γερμανό Μαυρομιχάλη ο οποίος ήταν και ο φύλακας των οστών της οικογένειας.

«Ναι και θυμάμαι πως εξακολουθούσε να αποκαλεί τον Καποδίστρια τύραννο. Εγώ του είπα άντε να δώσουμε τα χέρια ύστερα από 200 χρόνια και αρνήθηκε. Αφού τότε σοκαρίστηκε και ο Φρέντυ Γερμανός. Το έφερε βαρέως, τον Κωνσταντίνο Μαυρομιχάλη τον λιντσάρισαν αμέσως μετά τη δολοφονία του Κυβερνήτη και τον Γεώργιο τον πέρασαν από δίκη και τον εκτέλεσαν λίγες ημέρες αργότερα. Μετά από τόσους νεκρούς που είχανε στην Επανάσταση, έπειτα από τόσα που δώσανε στον αγώνα, αμαυρώθηκε η οικογένεια, αλλά να μην δώσεις το χέρι…».

Στα περί τυράννου και ελιτιστή, αναφέρω κάτι προς υπεράσπισή του που δεν είναι γνωστό σε πολλούς, σχετικά με τους αγώνες του Ιωάννη Καποδίστρια για την απελευθέρωση των μαύρων.

«Στο συνέδριο της Βιέννης, με την πρωτοβουλία και τις προτάσεις του Καποδίστρια, οι σύνεδροι διακήρυξαν ότι το εμπόριο των Νέγρων ήταν “contraire aux lois de l’ humanite et de la morale publique”». (Ιωάννης Καποδίστριας – Ο Άνθρωπος – Ο Διπλωμάτης 1800 -1828 Ελένη Ε. Κούκκου). Σύμφωνα με τη ίδια πηγή ο Καποδίστριας πρότεινε τη δημιουργία στις ακτές της δυτικής Αφρικής με τη συνεργασία όλων των κρατών, ενός ειδικού οργανισμού, με την επωνυμία “L’ Institution Africaine”. Ο οργανισμός αυτός θα διευθυνόταν από δικό του ανώτατο συμβούλιο και θα διέθετε δικαστική εξουσία και δική του στρατιωτική δύναμη. Οι Άγγλοι βρήκαν διάφορους τρόπους για να μην επιτρέψουν να ευοδωθεί αυτό το σχέδιο.

Του λόγου το αληθές επιβεβαιώνει και ο 84χρονος σήμερα απόγονος του Κυβερνήτη και προσθέτει ακόμη μια άγνωστη λεπτομέρεια λέγοντας πως και ο αδελφός του Κυβερνήτη, ο Γεώργιος, πέθανε από χολέρα που κόλλησε στην Αίγυπτο. Όπως μας λέει «κύριο μέλημα του Γεωργίου Καποδίστρια ήταν να πηγαίνει με ότι οικονομίες είχε στην Αίγυπτο όπου γίνονταν τα μεγάλα σκλαβοπάζαρα και ελευθέρωνε Έλληνες κρατούμενους. Στο τέλος αρρώστησε, γιατί όπου μαζεύονται πολλοί υπάρχει και αρρώστια και τελικά πέθανε στα 38 του ο προπάππους μου. Είναι και αυτό ένα παράδειγμα πως όλη η οικογένεια είχε μέλημα πως να βοηθήσει. Ξόδεψε μια περιουσία για να πηγαίνει στην Αίγυπτο και να ελευθερώνει Έλληνες και τους έφερνε πίσω στην Ελλάδα και ο Βιάρος, αλλά και ο Αυγουστίνος ασχολήθηκαν πάρα πολύ με αυτό το ζήτημα».

Η Σύναξη της Λευκάδας. Η συνειδητοποίηση  

Αυτός ο κορυφαίος Έλληνας πολιτικός και διπλωμάτης βρίσκεται στον πιο ευαίσθητο παγκοσμίως ιστορικό χώρο, το 1801 και σε ηλικία 25 ετών έχει γίνει ένας από τους δύο διοικητές της Ιονίου Πολιτείας, το 1803 διορίστηκε Γραμματέας της Επικράτειας και τον Μάρτιο του 1807 εστάλη στη Λευκάδα, την οποία απειλούσε με κατάληψη ο Αλή Πασάς με στόχο να αναδιοργανώσει την άμυνα του νησιού. Εκεί γνωρίστηκε με τους οπλαρχηγούς Κολοκοτρώνη, Νικηταρά, Ανδρούτσο και Μπότσαρη, που αργότερα θα πρωτοστατούσαν στην Επανάσταση του 1821.  «Εκεί γνωρίζεται με την Επανάσταση…Η αποστολή αυτή θα σφράγιζε ισόβια την μοίρα του» ((Ιωάννης Καποδίστριας – Ο Άνθρωπος – Ο Διπλωμάτης 1800 -1828 Ελένη Ε. Κούκκου).

Συμφωνείτε ότι η σύναξη της Λευκάδας τον φέρνει στο ιστορικό προσκήνιο όχι μόνο ως ηγέτη των Επτανησίων, αλλά όλων των Ελλήνων και ότι εκεί άλλαξε οριστικά η οπτική του προς μια πανεθνική απελευθερωτική κατεύθυνση;

«Δεν αλλάζει η οπτική του, αντίθετα αποκαλύπτεται και θεμελιώνεται η σχέση του με ολόκληρο τον κόσμο των αρματωλών και των κλεφτών. 

Σε απόσπασμα από το βιβλίο του Ιωάννη Φιλήμονα, «Φιλική Εταιρεία» αναφέρεται μεταξύ άλλων: «Από της νεαράς του ηλικίας ο Καποδίστριας απέβλεπεν εις τον μέγαν και ιερόν σκοπόν της Ελευθερίας της Ελλάδος. …Εις την έμμεσον προσπάθεια του Καποδίστρια χρεωστείται κυρίως ο αναφερόμενος σχηματισμός των Ελληνικών Σωμάτων, μισθοδοτούμενων από την ιδίαν Επατάνησον. Δια μερικόν καιρόν διεύθυνε και τη διοίκησιν τούτων, συνδέσας με τους ανωτέρους Αξιωματικούς των Έλληνας σχέσεις τας πλέον στενάς και τας πλέον ωφέλιμους δια το μέλλον της Πατρίδος. Η οικία του ήτο το πανδοχείον όλων των εθελοντών και προσφύγων Πολεμικών της Ρούμελης και της Πελοποννήσου. Τοιουτοτρόπως απεκαθίστατο η Επτάνησος η μόνη εστία, όθε έμελλε να ενεργηθή βαθμιδόν και ωρίμος ο πόλεμος όλης της Ελλάδος…» απαντά η Ναταλία.

«Δεν πιστεύω πως εκεί συνειδητοποίησε κάτι ο Ιωάννης Καποδίστριας, το αντίθετο θα έλεγα. Εκεί συνέβη μια στροφή για όλους τους άλλους που κατάλαβαν ότι επρόκειτο για μια ηγετική μορφή» λέει η μητέρα της.

«...Το μεσημέρι παρέθεσα γεύμα σε όλους που θύμιζε τα συμπόσια των ηρώων, που περιγράφει ο Όμηρος» γράφει σε αναφορά του ο Καποδίστριας στις 20 Ιουλίου και εκφράζεται για πως θα μπορούσε να αξιοποιηθεί “ο γνήσιος ηρωισμος αυτών των ανθρώπων, που είναι άφθαστοι σε ψυχική αντοχή, σε ικανότητα να υποφέρουν και την πιο μεγάλη στέρηση και σε ακατάβλητη επιμονή σε ό, τι αναλάβουν». ((Ιωάννης Καποδίστριας – Ο Άνθρωπος – Ο Διπλωμάτης 1800 -1828 Ελένη Ε. Κούκκου). 
«…Επικεφαλής της τραπέζης εκάθισεν ο Καποδίστριας, εγερθείς δε πριν ή αποχωρισθώσιν, προέπιεν υπέρ της ανεξαρτησίας της ελληνικής φυλής. Επί τη προπόσει ταύτη οι γενναίοι της ελληνικής τιμής πρόμαχοι σύραντες τα ξίφη ώμοσαν ν΄αποθάνωση μαχόμενοι υπέρ Πίστεως και Πατρίδος» γράφει ο Αριστοτέλης Βαλαωρίτης ( 1821 Η Παλιγεννεσία, Γιώργος Καραμπελιάς, Εναλλακτικές Εκδόσεις).

Ρωτώ την Ναταλία εάν συμφωνεί με την τοποθέτηση ότι ο Καποδίστριας ήταν ο «ελλείπων κρίκος» της Φιλικής Εταιρείας και της ελληνικής επανάστασης και παραθέτω ένα απόσπασμα από το βιβλίο «1821 Η Παλιγεννεσία»:«Η απουσία κατά την προετοιμασία και στα πρώτα στάδια του αγώνα – αντανάκλαση του διάσπαρτου και όχι ακόμα ενιαίου χαρακτήρα του ελληνισμού- θα γίνει οδυνηρά αισθητή. Ήταν ίσως ο μόνος που θα μπορούσε να επιβάλει την ενότητα των Ελλήνων. Ωστόσο η παρέμβαση του ακόμα και στην τελική φάση της Επανάστασης υπήρξε καθοριστική για τη διάσωσή του, έστω και κουτσουρεμένου, νεοσύστατου κράτους».

Ο Ιωάννης Καποδίστριας, ως στενός σύμβουλος του Αλέξανδρου Α’, μετέχει στη διπλωματική αποστολή της Ρωσίας στο Συνέδριο της Βιέννης που αναδιάταξε τα όρια των ευρωπαϊκών κρατών. Παράλληλα υπογράφει εξ ονόματος της Ρωσίας τη Συνθήκη Ειρήνης των Παρισίων, με την οποία τα Ιόνια Νησιά γίνονται αυτόνομο κρατίδιο υπό την προστασία της Βρετανικής Αυτοκρατορίας.  *Χαλκογραφία της προτομής του Ιωάννη Καποδίστρια από τον Γεράσιμο Πιτζαμάνο. Αντίτυπο της χαλκογραφίας σήμερα ανήκει στη συλλογή του Μουσείου Καποδίστρια.

 

«Επιτρέψατέ μου να μην συμφωνήσω με τη θέση σας περί “εκλιπόντος κρίκου» και περί “αντανάκλασης του διάσπαρτου και όχι ακόμα ενιαίου χαρακτήρα του ελληνισμού». Συγκεκριμένα, και καθώς θίγετε ένα ζήτημα σύνθετο και βαθύ, θα ήθελα απλά να αναφέρω απόσπασμα από την Ιστορία της Ελληνικής Επαναστάσεως, του Βρετανού Sir Thomas Gordon (Τόμος 1 /σελ. 42-46). «Ο Ι. Καποδίστριας ίδρυσε την επ’ ονόματι των Φιλομούσων ευργετικήν εταιρείαν επί του δεδηλωμένου σκοπού της εν Ελλάδι διαδόσεως των γραμμάτων υπό την προστασίαν Βασιλέων και ηγεμόνων. Γιγνώσκων δε καλώς το σημείο εις ο θα κατηυθήνετο το τοιούτον ίδρυμα απέσχεν έπειτα της από το εμφανούς επιτηρήσεως αυτού, παρακολουθών την πρόοδον. Ουδ’ εβράδυνεν εικός να επέλθει η ολοσχερής αυτού μεταμόρφωσις εις Φιλικήν Εταιρείαν. Αφού δε από του στελέχους της Εταιρείας των Φιλομούσων ανεφύη της Φιλικής ο γενναίος βλαστός, η πρώτη ήρξατο να καταπίπτει ταχέως έως ου περί τα μέσα το 1817 εξέλιπε εν Μονάχω…».

Το 1814 με την ίδρυση της Φιλικής Εταιρείας θα δημιουργηθεί και η Φιλόμουσος. «Η Εταιρεία Φιλομούσων χωρίς να προκαλεί άμεσες αντιδράσεις, μπορούσε να διαφωτίζει την κοινή ευρωπαϊκή γνώμη για τις συνθήκες διαβίωσης του ελληνικού λαού, ανέλαβε τη διάδοση της παιδείας και του πνευματικού πολιτισμού και διενεργούσε εράνους για να σπουδάζουν οι Έλληνες στα ευρωπαϊκά πανεπιστήμια» ( 1821 Η Παλιγεννεσία, Γιώργος Καραμπελιάς, Εναλλακτικές Εκδόσεις).

«Νόμιζε πως προσέφερε περισσότερο με το να μείνει υπουργός Εξωτερικών της Ρωσίας από το να αναλάβει εμφανώς ρόλο οργανικό μέσα στη Φιλική Εταιρεία και θα έλεγα πως μάλλον είχε δίκιο» λέει ο πατέρας της Ναταλίας ο οποίος κάνει αναφορά στον φίλο του Καποδίστρια, τον Γάλλο τραπεζίτη και θερμό φιλέλληνα, τον Εϋνάρδο (Ζαν-Γκαμπριέλ Εϊνάρ) ο οποίος τέθηκε επικεφαλής του φιλελληνικού κομιτάτου στη Γενεύη, ανέπτυξε έντονη δράση και χρηματοδοτησέ τον αγώνα. 

Ήταν στραβή η ιδέα του να ζήσει ο λαός, να φάει, να δουλέψει τη γη και να έχει και ένα εισόδημα; Παραγωγική ανασυγκρότηση. Από πού θα άρχιζε, από το πανεπιστήμιο;».

 

Η κ. Δωροθέα Καποδίστια υπογραμμίζει τη σημασία που έδινε ο Καποδίστριας στην παιδεία. Με το ζήτημα αυτό, λέει ασχολήθηκε πολύ και ενώ ήταν στην Ελβετία όπου έγινε φίλος με τον μεγάλο και πρωτοπόρο παιδαγωγό τον Πεσταλότσι. Ήθελε να αρχίσει με τα δημοτικά στην ύπαιθρο χώρα, όπου οι γονείς ήτανε αγρότες, να μάθουν τα παιδιά τη γλώσσα και τη γραφή, αλλά και τις νέες μεθόδους καλλιέργειας. Αλλά τον ψέξανε και γι’ αυτό. Στόχος του ήταν να γίνουν οι Έλληνες αυτάρκεις, όχι μόνο η γλώσσα, αλλά να έχουν και δουλειά στα χέρια τους η οποία θα όχι μόνο θα τους έδινε τροφή για να ζήσουν, αλλά θα βοηθούσε και τη χώρα να σταθεί στα πόδια της. Ήμαστε με το χέρι τεντωμένο, επαίτες, μια ζωή. Δεν νομίζετε ότι εξακολουθεί να είναι επίκαιρο; Όμως δεν ήταν λίγοι αυτοί που την ιδέα του την εξέλαβαν διαφορετικά λέγοντας του “δηλαδή μια ζωή αγρότες μας βλέπεις;”. Ήταν στραβή η ιδέα του να ζήσει ο λαός, να φάει, να δουλέψει τη γη και να έχει και ένα εισόδημα. Παραγωγική ανασυγκρότηση. Από πού θα άρχιζε, από το πανεπιστήμιο;».

Τελικά κατάφερε και διεθνοποίησε το ελληνικό ζήτημα ο Καποδίστριας; Τι θα μπορούσαν να διδαχθούν οι πολιτικοί μας σήμερα από το όραμά του;

«Ο Καποδίστριας δεν διεθνοποίησε το ελληνικό ζήτημα», σπεύδει να απαντήσει η Ναταλία. «Αυτό βρίσκεται και βρισκόταν στον πυρήνα του Ανατολικού ζητήματος. Ο Καποδίστριας απλά επεδίωξε μια συμφέρουσα για Ελλάδα και την Ευρώπη λύση σε αυτό. Πιθανά να μπορούσαν να εμπνεύσουν τους πολιτικούς μας σήμερα, τα ακόλουθα θραύσματα λόγων του Καποδίστρια»:

“…Ελπίζω ότι όσοι εξ υμών συμμετάσχουν εις την Κυβέρνησιν θέλουν γνωρίσει μεθ’ εμού ότι, εις τας παρούσας περιπτώσεις, όσοι ευρίσκονται εις δημόσια υπουργήματα δεν είναι δυνατόν να λαμβάνουν μισθούς αναλόγως με τον βαθμό του υψηλού υπουργήματός των και με τας εκδουλεύσεις των, αλλ’ ότι οι μισθοί ούτοι πρέπει να αναλογούν ακριβώς με τα χρηματικά μέσα, τα οποία έχει η Κυβέρνησις εις την εξουσίαν της…».
«Εφ´ όσον τα ιδιαίτερα εισοδήματά μου αρκούν διά να ζήσω, αρνούμαι να εγγίσω μέχρι και του οβολού τα δημόσια χρήματα, ενώ ευρισκόμεθα εις το μέσον ερειπίων και ανθρώπων βυθισμένων εις εσχάτην πενίαν.»
«Η νίκη θα είναι δική μας, αν βασιλεύση εις την καρδίαν μας μόνο το αίσθημα το ελληνικό. Ο φιλήκοος των ξένων είναι προδότης.»  .

«Όσον αφορά στη διεθνοποίηση του ελληνικού ζητήματος τότε η Ευρώπη με τον Μπάιρον, με τους πίνακες του Ντελακρουά από τη σφαγή της Χίου, ταρακουνήθηκε συναισθηματικά. Όμως στα κλιμάκια που έπαιρναν τις αποφάσεις στα διεθνή συνέδρια αυτό ήταν δουλειά του Καποδίστρια» προσθέτει η μητέρα της, η κ. Δωροθέα Καποδίστρια.

Ο Καποδίστριας δίνει έναν σκληρό αγώνα, απέναντί του έχει την Ιερά Συμμαχία και τον ορκισμένο εχθρό του, τον καγκελάριο της Αυστρίας, τον Μέτερνιχ με τον οποίο ευθυγραμμίζεται ο τσάρος Αλέξανδρος ο Α΄. Όλες οι κινήσεις του παρακολουθούνται και από τις εκθέσεις των διάφορων πρακτόρων μαθαίνουμε σημαντικά πράγματα όσον αφορά στο όραμα του Καποδίστρια.

«Η Ελλάς πρέπει κατά τον Καποδίστρια να κηρυχθεί ομοφώνως υφ΄όλων των Δυνάμεων χώρα αφιερωμένη αποκλειστικώς και μόνον εις τα επιστήμας και την διαφώτισιν του ανθρωπίνου γένους, το έδαφός της να κηρυχθή εκ των έξω απρόσβλητον, εσωτερικώς δε να κρατηθεί μακράν πάσης ξένης αναμίξεως»

«Οι Αυστριακοί δεν πείσθηκαν ποτέ για τις αγαθές προθέσεις του ιδρυτή της Φιλομούσου Εταιρείας…η οποία επεκτάθηκε και στο Σέμλινο (Ζεμούν) όπου υπήρχε ισχυρή ελληνική παροικία. Ο ταγματάρχης της εθνοφρουράς, Ιωσήφ Τσέρβένγκα, σε έκθεσή του στις 16 Φεβρουαρίου 1816, παρουσιάζει τη δράση της Εταιρείας και όσα πληροφορήθηκε για τις προθέσεις του Καποδίστρια: “Εξ όσων μου λέγουν περί των σκοπών τους οποίους επιδιώκει ο κόμις Καποδίστριας δια της εν λόγω προσπάθειας η βάσις επί της οποίας θέλει να στηρίξει εκ νέου την ευτυχία και την δόξαν των συμπατριωτών του είναι η απόλυτος πολιτική αυτονομία της Ελλάδας. Η Ελλάς πρέπει κατά τον Καποδίστρια να κηρυχθεί ομόφωνος υφ΄όλων των Δυνάμεων χώρα αφιερωμένη αποκλειστικώς και μόνον εις τα επιστήμας και την διαφώτισιν του ανθρωπίνου γένους, το έδαφός της να κηρυχθή εκ των έξω απρόσβλητον, εσωτερικώς δε να κρατηθεί μακράν πάσης ξένης αναμίξεως. Κείμενη μεταξύ Ασίας και Ευρώπης ευκόλως θα κατανοή η Ελλάς το νόημα της μυστικοπαθούς ζωής της Ανατολής, ενώ από την άλλην πλευρά θα δέχεται το εκλεπτυσμένον πνεύμα των Ευρωπαίων δημιουργούσα κατ΄αυτόν τον τρόπον μια δι΄ολόκληρον την ανθρωπότητα σωτήριον ισορροπίαν”» ( 1821 Η Παλιγεννεσία, Γιώργος Καραμπελιάς, Εναλλακτικές Εκδόσεις).

-«Η θέση αυτή του Καποδίστρια αποκαλύπτει την πεποίθησή του για την ιδιαιτερότητα της πολιτισμικής ταυτότητας του ελληνισμού. Ίσως σήμερα στο λυκόφως των ιδεολογιών και στο βαθμό που ως λαός αναγνωρίζουμε αυτήν την ιδιαιτερότητα, θα μπορούμε να την αξιοποιήσουμε», σχολιάζει η Ναταλία.

Υπάρχουν αναλογίες ανάμεσα σε εκείνη την εποχή και στην Ελλάδα της κρίσης; Μήπως ζούμε μια νέα φάση που θυμίζει αποικιοκρατία; Ρωτώ τη Ναταλία.

«Στις μέρες μας στην Ελλάδα, θεωρώ πως βιώνουμε μια σύγχρονης τεχνολογίας αποικιοκρατία. Σε καμιά περίπτωση δεν πρέπει να συγχέουμε τις δύο ιστορικές στιγμές. Η πρώτη είχε το χαρακτήρα από το σκοτάδι προς το φως, ενώ η σημερινή, από το σκοτάδι στα τάρταρα»

«Από την σύσταση της Ιονίου Πολιτείας (21 Μαρτίου 1800) μέχρι την δολοφονία του Κυβερνήτη (27 Σεπτεμβρίου 1831) η πατρίδα και ο λαός της αγωνίστηκε διεξοδικά ενάντια στην όποια παρουσία ξένων δυνάμεων στον τόπο, σε συνάρτηση με την ανάγκη για απόκτηση συνείδησης εθνικής ταυτότητας. Στις μέρες μας στην Ελλάδα, θεωρώ πως βιώνουμε μια σύγχρονης τεχνολογίας αποικιοκρατία. Σε καμιά περίπτωση δεν πρέπει να συγχέουμε τις δύο ιστορικές στιγμές. Η πρώτη είχε το χαρακτήρα από το σκοτάδι προς το φως, ενώ η σημερινή, από το σκοτάδι στα τάρταρα. Θέλω να πιστεύω πως θα ισχύσει το πως, όσο περισσότερο κάτω θα πας, τόσο ψηλότερα θα ανεβείς!».

Το όραμα του ήταν για μια Ελλάδα “Δελφούς της Οικουμένης»

Πιστεύετε ότι τα πράγματα θα ήταν διαφορετικά σήμερα εάν δεν είχαν σκοτώσει τον Κυβερνήτη στις 27 Σεπτεμβρίου του 1831; Τα φαντάσματα του παρελθόντος, η ανέχεια, η οξύτητα και η πόλωση θα μπορούσαν να έχουν εκλείψει;

«Ειδεχθέστερο έγκλημα της δολοφονίας του Κυβερνήτη, αποτελεί το συνεχές έγκλημα της δολοφονίας της παρακαταθήκης του, και της αμαύρωσης της προσφοράς και του έργου του.

 

Οι στόχοι και το έργο του Καποδίστρια, το όραμα του ήταν για μια Ελλάδα “Δελφούς της Οικουμένης». Σίγουρα αν είχε αποφευχθεί η δολοφονία του, κάτι περισσότερο προς αυτή την κατεύθυνση θα είχε επιτευχθεί, πέρα από την υπογραφή του τέταρτου Πρωτόκολλου του Λονδίνου, τον Φεβρουάριο το 1830, με το οποίο η συνοριακή γραμμή του ανεξάρτητου Ελληνικού κράτους συμφωνείται, στο μέσο της κοίτης των ποταμών Αχελώου και Σπερχειού και με ενταγμένες τις Σποράδες και την Αμοργό. Όσο για τα φαντάσματα του παρελθόντος και τα λοιπά, κρίνω πως θα εκλείψουν, όταν εμείς οι Έλληνες, συνειδητοποιήσουμε την ανάγκη μας για κάτι τέτοιο, με ό,τι αυτό συνεπάγεται. Τουλάχιστο, αυτό συμπεραίνω από τους στίχους του εθνικού μας ποιητή:

«Η Διχόνοια που βαστάει ένα σκήπτρο η δολερή

καθενός χαμογελάει, “πάρ’ το», λέγοντας, “και συ».

Κειο το σκήπτρο που σας δείχνει έχει αλήθεια ωραία θωριά·

μην το πιάστε, γιατί ρίχνει εισέ δάκρυα θλιβερά.

Από στόμα οπού φθονάει, παλληκάρια, ας μην πωθεί,

πως το χέρι σας κτυπάει του αδελφού την κεφαλή.

Μην ειπούν στο στοχασμό τους τα ξένη έθνη αληθινά:

“Εάν μισούνται ανάμεσό τους δεν τους πρέπει ελευθεριά»».

 

 

Πηγή: Huffingtonpost Greece / Επιμέλεια αφιερώματος και συνέντευξης: Δημοσθένης Γκαβέας

 

Read More

tamer.cilingir.3

Τούρκος συγγραφέας με βιβλίο για τη Γενοκτονία των Ποντίων: Η Τουρκία κτίστηκε πάνω στο αίμα των Ελλήνων

Με τον εορτασμό της 25ης Μαρτίου τιμούμε την έναρξη της Επανάστασης του 1821, από την οποία προήλθε η αποτίναξη της οθωμανικής κυριαρχίας και στη συνέχεια η δημιουργία του ελληνικού κράτος. Και αν η ελευθερία της Ελλάδας ήταν «από τα κόκκαλα βγαλμένη των Ελλήνων τα ιερά», όπως γράφει ο Διονύσιος Σολωμός στον Eθνικό Ύμνο, στην άλλη πλευρά του Αιγαίου χρησιμοποιήθηκε το αίμα των Ελλήνων για την ανοικοδόμηση του τουρκικού κράτους. 

Αυτήν την άποψη, η οποία ακούγεται όλο και πιο συχνά τελευταία στη χώρα μας, μοιράζεται στο newpost.gr ο Ταμέρ Τσιλιγκίρ (Tamer Çilingir). Πρόκειται για Τούρκο συγγραφέα, που βίωσε το απάνθρωπο πρόσωπο του τουρκικού κράτους, φυλακίστηκε για τις πολιτικές του πεποιθήσεις, έκανε απεργία πείνας 91 ημέρες για τις άθλιες συνθήκες κράτησης, παρέμεινε έγκλειστος 10 χρόνια και μετά την προσωρινή αποφυλάκισή του φυγαδεύτηκε στο εξωτερικό!

Πριν από μερικούς μήνες κυκλοφόρησε βιβλίο για τη Γενοκτονία των Ελλήνων του Πόντου και παράλληλα διαχειρίζεται ιστοσελίδα με την οποία προσπαθεί να ενημερώσει τους κατοίκους της Μαύρης Θάλασσας για αυτό το τεράστιο ζήτημα, για την αναγνώριση του οποίου παλεύει με όλες του τις δυνάμεις. Η συμβολή του είναι τεράστια και θα αποδειχτεί αυτό με την πάροδο των χρόνων! Το θέμα της Γενοκτονίας στην Ελλάδα, εκτός από τις μαρτυρίες, βασίστηκε στην πολύτιμη συμβολή και έρευνα του αείμνηστου καθηγητή βυζαντινολογίας Πολυχρόνη Ενεπεκίδη που έφερε στο φως τα γερμανοαυστριακά αρχεία που αφορούσαν την περίοδο 1908-1918 όπου αποκαλύπτονταν αβίαστα μέσα από αυτά ο γενοκτονικός σχεδιασμός των Νεότουρκων εθνικιστών (Αγτζίδης, Kars1918).

Ο Τσιλιγκίρ στέκεται στην περίοδο 1914-1923 όπου κορυφώθηκαν οι εκκαθαρίσεις, χρησιμοποιώντας οθωμανικές και τούρκικες πηγές, οι οποίες αποτελούν τρανταχτή απόδειξη όσων πράχθηκαν πριν από έναν αιώνα.

Γι’ αυτό, σύμφωνα με τον καθηγητή Πανεπιστημίου Κωνσταντίνο Φωτιάδη, ο Τσιλιγκίρ «...πρωταγωνιστεί στον ιστορικό αγώνα για την αλήθεια, την ιστορία, την αποκατάσταση και την αναγνώριση του μαζικού εγκλήματος εναντίον των Ελλήνων και των άλλων λαών στην Τουρκία, για την αποκαθήλωση του Κεμαλικού Φασισμού, για την Ελευθερία και τη Δημοκρατία».

Ο Ταμέρ Τσιλιγκίρ μίλησε στο Newpost.gr για την έρευνά του πάνω στη Γενοκτονία των Ελλήνων του Πόντου και έστειλε ένα μήνυμα που συμπορεύεται με το κλίμα των ημερών και της εθνικής εορτής. «Πρέπει να γίνει επανάσταση για να αποκατασταθεί η αδικία της ιστορίας», λέει με πάθος και αναλύει την απολυταρχικότητα του τούρκικου πολιτεύματος από τους τελευταίους σουλτάνους και τον Κεμάλ Ατατούρκ μέχρι τον Ερντογάν. Συγκινεί δε με την περιγραφή της συνειδητοποίησης της ελληνικής του καταγωγής. «Δεν αισθάνθηκα ποτέ Τούρκος, είμαι Έλληνας Πόντιος», απάντησε με θάρρος, αυτός, ο αγωνιστής υπέρ των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, σε σχετική ερώτηση που του έγινε σε μία συνέντευξη που αποκαλύπτει πολλά και ενδιαφέροντα, τα οποία δεν θα σας αφήσουν ασυγκίνητους.

Που γεννηθήκατε;
«Γεννήθηκα το 1965 στο χωριό Λιβερά της επαρχίας Ματσούκας που βρίσκεται στην Τραπεζούντα (περιοχή που παρέμειναν ελληνόφωνοι πληθυσμοί μετά την ανταλλαγή των πληθυσμών).

Σχολείο, που πήγατε;
Οι γονείς μου πήραν την απόφαση να εγκατασταθούμε στην Κωνσταντινούπολη. Οπότε, δημοτικό και Γυμνάσιο πήγα στην Πόλη.

Ποιο ήταν το αντικείμενο των σπουδών σας;
Το 1978 μπήκα στη Σχολή Αξιωματικών, στο στρατιωτικό Λύκειο Kuleli. Αυτό είναι ένα ίδρυμα παραγωγής Τούρκων εθνικιστών. Εγώ όμως δεν άντεχα αυτό το περιβάλλον και τον τρίτο χρόνο φοίτησής μου με διώξανε από το Λύκειο. Ύστερα αποφάσισα να σπουδάσω κεραμική τέχνη όμως δεν μπόρεσα να αποφοιτήσω από το Πανεπιστήμιο, διότι ενδιαφερόμουν για την πολιτική και αρνήθηκα να σπουδάσω στα Πανεπιστήμια αυτού του κράτους.

Ποια ήταν η δουλειά σας στην Τουρκία και πού ζείτε σήμερα;
Ασχολήθηκα με την ανατολίτικη κεραμική τέχνη. Ενώ άρχιζα να ερευνώ για το λαϊκό πολιτισμό, έλαβα θέση εναντίον της κυβέρνησης, στον αγώνα για την ελευθερία και τα ανθρώπινα δικαιώματα. Λόγω αυτού του θέματος πολλές φορές φυλακίστηκα, δύο φορές, από 6 μήνες, μία το 1986 και την άλλη το 1993. Το 1994 συνελήφθηκα ξανά και καταδικάστηκα σε ισόβια κάθειρξη. Ήμουν 10 χρόνια φυλακισμένος. Οι συνθήκες της φυλάκισης ήταν απάνθρωπες, άθλιες. Γι’αυτό διαμαρτυρήθηκα με απεργία πείνας για 91 ημέρες! Το 2004 αποφυλακίστηκα προσωρινά εξαιτίας προβλημάτων απώλειας μνήμης που βίωνα και δεν ήμουν σε θέση να καλύψω τις ανάγκες μου. Έξι μήνες αργότερα βγήκε ξανά απόφαση φυλάκισής μου. Με τη βοήθεια των γονιών μου βγήκα στο εξωτερικό και τώρα συνεχίζω τη ζωή μου, μακριά από την Τουρκία, στην Ελβετία.

Ποια ήταν η επαφή σας με τα ρωμαίικα, τη διάλεκτο των Ελλήνων του Πόντου στη γενέτειρά σας;
Από την ημέρα που μετακομίσαμε στην Πόλη οι γονείς μου αρνήθηκαν να επικοινωνούν στην ποντιακή. Τα μιλούσαν μόνο όταν θέλανε να πούνε κάτι κρυφό από εμάς, τα παιδιά. Μας φόβιζαν και αρνήθηκαν να μας την μάθουν. Μεγαλώναμε με την επιβολή μίας νοοτροπίας, στην οποία η λέξη «πόντιος» θεωρούταν βρισιά. Οι γονείς μου νόμιζαν πως μας φοβιζαν μ’αυτόν τον τρόπο. Έτσι εγώ δεν κατάφερα να επικοινωνώ σε αυτήν την ελληνική διάλεκτο.

Πότε συνειδητοποιήσατε, ότι η διάλεκτος που ωμιλούταν στο χωριό σας δεν είχε καμία σχέση με την τούρκικη κουλτούρα και τι αντιμετώπιση είχε από τους γηγενείς;
Κάθε καλοκαίρι πηγαίναμε στο χωριό μου, στη Ματσούκα και μέναμε το λιγότερο ένα μήνα. Στο χωριό μου όλοι γνώριζαν και μίλαγαν τα ρωμαίικα (ρωμαίικα ή rumca αποκαλούνται τα ποντιακά στην Τουρκία). Όταν ρώταγα τον πατέρα μου για τη συγκεκριμένη γλώσσα που μιλούσαν, μου έλεγε ότι απλά είναι μια παλιά γλώσσα. Μια περίοδο θεώρησα, ότι μιλούσαν οθωμανικά, που είναι μια παλιά γλώσσα (για όσους δεν το γνωρίζουν, τα τούρκικα είναι διαφορετική γλώσσα από την καθομιλουμένη της οθωμανικής αυτοκρατορίας). Μεγαλώνοντας όμως κατάλαβα, πως η γλώσσα που μιλούσαν είναι καθαρά ελληνικά και ρώτησα την οικογένειά μου, γιατί τη μιλούν. Μου απάντησαν, ότι την έμαθαν από τους γείτονες.

Η γιαγιά μου ελάχιστα μιλούσε τα τουρκικά. Η μητρική της γλώσσα ήταν τα ρωμαίικα (όπως πολλών κατοίκων των ελληνόφωνων χωριών της Μαύρης Θάλασσας). Αυτή δεν ήταν μια γλώσσα που θα μάθαιναν από τους γείτονες. Επίσης οι χωριανοί δεν υπερασπίζονταν, ότι είναι Πόντιοι. Λέγανε ότι οι Πόντιοι έφυγαν με την ανταλλαγή. Δηλαδή, οι ντόπιοι φύγανε αλλά μιλούσαν ακόμη την γλώσσα των γειτόνων τους; Αυτό δεν μου φάνηκε και πολύ πειστικό.  

Σήμερα σε ποιες περιοχές του Πόντου μιλούν ρωμαίικα;
Σήμερα υπάρχουν πάνω από 200 χωριά που μιλούν τη ρωμαίικη γλώσσα στην Τραπεζούντα. Ποντιακά επίσης μιλούν και σε μέρη που μετανάστευσαν εσωτερικά ελληνόφωνοι από τη Μαύρη Θάλασσα, στην Erzincan, στη Bursa και στο Van. Αυτή η γλώσσα όλο και περισσότερο εξαφανίζεται.

Μπορεί στο μέλλον να υπάρξει ενίσχυση του ρωμαίικου στοιχείου στην περιοχή;
Κατά τη γνώμη μου η συγκεκριμένη γλώσσα δε μπορεί να σωθεί από μόνη της. Πρώτα από όλα η Τουρκία δημιουργήθηκε με μια ψεύτικη ιστορία. Εάν δε πολεμήσουμε για να βγάλουμε στη φορά την αληθινή ιστορία δεν μπορούμε να κερδίσουμε τίποτα.

Η κυβέρνηση της Δημοκρατίας της Τουρκίας δεν είναι νόμιμη ·100 χρόνια πριν ιδρύθηκε μέσω ενός καταχρηστικού παιχνιδιού. Αυτή η τούρκικη δημοκρατία ιδρύθηκε με αρχή τη σφαγή των Ελλήνων Ρωμιών. Έχυσαν το αίμα των Ελλήνων Μικρασιατών και απέσπασαν τα πλούτη τους.

Στην Τουρκία δεν γνωρίζουν τι έχει συμβεί πριν από 100 χρόνια. Είναι ανάγκη να επαναστατήσουμε για τις αδικίες της ιστορίας.

Τι μαθαίνουν στην Τουρκία (σχολεία, οικογένεια) για τους Έλληνες;
Το πρώτο πράγμα που μαθαίναμε στα σχολεία ήταν ότι οι Έλληνες είναι εχθροί μας και πως ο Μουσταφά Κεμάλ τους έριξε στην θάλασσα (9 Σεπτεμβρίου 1922). Οι λέξεις Έλληνας, απόγονοι Ελλήνων, ελληνόπουλο ακόμα και ο επιθετικός προσδιορισμός «ελληνικός» θεωρείται βρισιά στην τούρκικη γλώσσα. 19 Μαΐου είναι μια εθνική γιορτή για την Τουρκία, η ημέρα του πολέμου της ανεξαρτησίας. Είναι η ημέρα που ο Κεμάλ έκανε απόβαση στη Σαμψούντα και ξεκίνησε το σχέδιο της γενοκτονίας των ελληνικών πληθυσμών. Στο βιβλίο μου «Pontus gerçeği» (προφέρεται Πόντους κερτσεγί και σημαίνει η αλήθεια του Πόντου) εξηγώ με έγγραφα το πως ο Μουσταφά Κεμάλ πήγε με οργάνωση στη Σαμψούντα και ποιος ήταν ο ρόλος των Άγγλων. Δείχνω πώς έχυσαν αίμα ο Τοπάλ Οσμάν μαζί με τον διοικητή του κεντρικού στρατού τον Νουρετίν πασά.

Εσείς ποια γνώμη είχατε για την Ελλάδα και πότε συνειδητοποιήσατε ότι η ρίζα σας είναι ελληνική;
Εγώ από μικρός ήξερα ότι έχουμε ελληνική ρίζα, δυστυχώς όμως δεν είχα γνώση της ιστορίας. Όταν ασχολήθηκα με αυτό το κομμάτι της ιστορίας, τότε απέκτησα πλήρη γνώση για το ποιος είμαι. Με τις αδικίες που είχαν γίνει πριν από 100 χρόνια με εκνεύριζε ακόμη περισσότερο και υπερασπίστηκα ακόμη πιο θαρραλέα την ταυτότητά μου.

Δεν αισθανόμουν πότε ως Τούρκος. Εγώ είμαι Έλληνας Πόντιος.  

Οι σχέσεις σας με τους Έλληνες πώς είναι;
Η σχέση μου με τους Έλληνες είναι πολύ καλές. Ωστόσο, λόγω της γλώσσας δεν μπορώ να συνεννοηθώ… με εξαίρεση τους Έλληνες που ξέρουν τουρκικά και γερμανικά. Με αυτούς συνεννοούμαι ακόμα καλύτερα.

Φυλακιστήκατε για τις πολιτικές πεποιθήσεις. Πώς ήταν οι συνθήκες διαβίωσης εκεί;
Στη φυλακή ήμουν εκτεθειμένος σε όλα τα είδη των ανθρωπίνων βασανιστηρίων.  Βασανίστηκα ιδιαίτερα επειδή κατάγομαι από την Τραπεζούντα. Οι Τραπεζουνταίοι δεν πάνε κόντρα στο κράτος! Υπάρχει η κυριαρχία του τουρκικού εθνικισμού εκεί. Είναι γεγονός ότι έχουν χάσει την ταυτότητα τους οι άνθρωποι του Πόντου εδώ και 100 χρόνια. Αυτό συνέβη γιατί οι ελληνικοί πληθυσμοί, είτε γενοκτονήθηκαν, είτε απελάθηκαν κατά την ανταλλαγή. Δεν έμεινε κανείς τους πίσω. Όσοι απέμειναν στη πατρίδα ήταν μουσουλμάνοι ελληνόφωνοι, γι’αυτό και δεν συμπεριλήφθησαν στη λίστα των… ανταλλάξιμων της Συνθήκης της Λοζάνης. Οι ελληνόφωνοι που βίωσαν τη σφαγή, προσπάθησαν να γίνουν… καλύτεροι Τούρκοι, καλύτεροι μουσουλμάνοι, προκειμένου να επιζήσουν.

Εδώ και 100 χρόνια προσπαθούν να αποδείξουν στον εαυτό τους και στο κράτος αυτό το πράγμα. Λένε «Εμείς δεν είμαστε Έλληνες Πόντιοι». Αλλά αυτό δε φτάνει στο κράτος. Ακόμη διαχωρίζονται οι άνθρωποι του Πόντου. Στα ανέκδοτα οι άνθρωποι της Μαύρης Θάλασσας αποκαλούνται ανόητοι και χαζοί. Είναι γνωστό μάλιστα ότι τους κοροϊδεύουν για τη μύτη τους (όλως τυχαίως και στην Ελλάδα οι Πόντιοι δέχτηκαν τον ίδιο ρατσισμό). Θα σας δώσω και ένα ποδοσφαιρικό παράδειγμα, επειδή μου είπατε, ότι ασχολείστε με το αθλητικό ρεπορτάζ. Ανάμεσα στα συνθήματα των φιλάθλων των αντιπάλων ομάδων της Trabzonspor υπάρχει και ένα που αναφέρει: «Οι μπάσταρδοι των Ποντίων δεν μπορούν να μας εκφοβίσουν». 

Σήμερα, είστε ευπρόσδεκτος στην Τουρκία;
Εδώ και 13 χρόνια δε μπορώ να πηγαινοέρχομαι στην Τουρκία. Ειδικά με το βιβλίο που εξέδωσα με αντιμετωπίζουν ως προδότη της χώρας. Ακόμη και στην Ελβετία δέχομαι απειλές! Αν είχαν την δυνατότητα θα έκαναν τα πάντα για να με καταστρέψουν ακόμη κι εδώ που ζω.

Σε ποια φάση της ζωής σας πληροφορηθήκατε για τη Γενοκτονία των Ελλήνων του Πόντου;
Για τη Γενοκτονία των Ελλήνων του Πόντου άκουσα για πρώτη φορά το 1991 (3 χρόνια πριν από την αναγνώρισή της από το ελληνικό Κοινοβουλιο), όταν προσπάθησα να πάρω πολιτικό άσυλο στην Ελλάδα. Πίστευα εκείνα τα χρόνια πως κυριαρχούσε η ταξική πάλη και πως είναι σημαντική η πάλη για τον σοσιαλισμό. Έλεγα πως θα λύνονταν τα προβλήματα μετά την εγκατάσταση του σοσιαλισμού. Το 2007 πήρα πλήρη γνώση σχετικά με αυτό το θέμα. 

Τι λένε στην Τουρκία για τη Γενοκτονία;
Αυτό το θέμα άρχισε να συζητείται πρόσφατα στην Τουρκία. Οι λεγόμενοι αριστεροί και διανοούμενοι δεν μιλούν πολύ για αυτό. Μετά τη δολοφονία του Χραντ Ντινκ (ήταν διακεκριμένος Τούρκος, αρμενικής καταγωγής, δημοσιογράφος και συγγραφέας που δολοφονήθηκε το 2007), οι Αρμένιοι άνοιξαν τη συζήτηση για την Γενοκτονία (των Αρμένιων). Αλλά κάνεις δεν ανέφερε τίποτα για την Γενοκτονία των Ελλήνων. Οι Αρμένιοι των οποίων οι πρόγονοι είχαν σφαγιαστεί το 1915, από τους Οθωμανούς βγήκαν μπροστά και μίλησαν ανοικτά. Διανοούμενοι, αριστεροί και σοσιαλιστές άρχισαν να βγάζουν στην επιφάνεια το ζήτημα. Η συζήτηση για την Γενοκτονία των ελληνικών πληθυσμών όμως ήταν διαφορετική. Για τους Τούρκους σημαίνει ότι αυτό το ζήτημα πάει ενάντια στην τουρκική δημοκρατία και τους Κεμαλιστες, από τους οποίους δεν μπορούν να ξεφύγουν εδώ και 100 χρόνια οι σοσιαλιστές, οι διανοούμενοι και οι αριστεροί.

Είστε ένθερμος υποστηρικτής της αναγνώρισης της Γενοκτονίας των Ελλήνων του Πόντου και γνωρίζουμε ότι διατηρείτε μία ιστοσελίδα που ενημερώνετε τον κόσμο για αυτήν! Ποιες είναι οι εντυπώσεις σας από την επαφή με τους ανθρώπους της Μαύρης Θάλασσας;
Δημιουργήσαμε μια ιστοσελίδα η οποία ονομάζεται Devrimci Karadeniz (που σημαίνει Επαναστατική Μαύρη Θάλασσα). Σε αυτό το σάιτ δημοσιεύουμε άρθρα σχετικά με την Γενοκτονία των Ελλήνων του Πόντου, με μερικούς φίλους από την Τραπεζούντα. Έφερε μεγάλη επιτυχία και συζητήθηκε πολύ. Τα άρθρα μου διαβάστηκαν και μεταφέρθηκαν σε χιλιάδες ανθρώπους. Έλαβα γράμματα από ελληνόφωνους της Τραπεζούντας, κατοίκους της Κερασούντας, της Σαμψούντας και από πολλές άλλες πόλεις  με την ερώτηση «Εμείς είμαστε Πόντιοι;». Αυτήν την ερώτηση κάνουν μεταξύ τους εδώ και εκατό χρόνια οι οικογένειες της Μαύρης Θάλασσας. Θέλω να σας πω και κάτι το οποίο πραγματικά είναι σημαντικό.

Μεγάλη μερίδα ανθρώπων εξετάστηκε με DNA. Όλοι ήταν περίεργοι και θέλανε να μάθουν την ιστορία των προγόνων τους, των γιαγιάδων και των παππούδων τους.

Με τα άρθρα που έγραψα, οι ίδιοι με τις ερωτήσεις που ρώταγαν βρέθηκαν σε άλλες απαντήσεις. Εγώ τους εξηγούσα με έγγραφα τις αδικίες που μας έκαναν πριν από εκατό χρόνια.

Πότε και υπό ποιες συνθήκες αποφασίσατε να γράψετε βιβλίο για τη Γενοκτονία;
Μετά από κάποιες προσπάθειες που έκανα για όλο αυτό το θέμα αποφάσισα το 2010 να το κάνω βιβλίο. Άρχισα να διαβάζω τις οθωμανικές πηγές αλλά και αυτές της τουρκικής δημοκρατίας. Το βιβλίο μου δίνει μεγάλο βάρος σε αυτές τις πηγές. Ο κάθε ιστορικός που σκέφτεται λογικά και τις ερευνεί σωστά, ανακαλύπτει, ότι μιλούν ξεκάθαρα για αυτήν τη σφαγή. Είναι ορατό, ότι παραδέχονται τη Γενοκτονία των Ελλήνων του Πόντου. Υπάρχουν μυστικές (κρυφές) συνομιλίες που πραγματοποιήθηκαν στο Κοινοβούλιο την τριετία 1920-1923 και οι οποίες δημοσιεύθηκαν σε βιβλίο το 1985. Εκεί υπάρχει ομολογία για την Γενοκτονία των Ποντίων.

Αυτά που έπαθαν οι Πόντιοι από τον Τοπάλ Οσμάν, τον Ιπσίζ Ρετζέπ, τον Τζεμίλ Τζαχίτ και πολλούς άλλους, μπορείτε να τα δείτε με έγγραφα στο βιβλίο. Τον Απρίλη του 2016 οργανώσαμε μία εκδήλωση στην Άγκυρα για την Γενοκτονία. Πολλοί ιστορικοί και ερευνητές συμμετείχαν σ’αυτήν την οργάνωση, κι εγώ συμμετείχα μέσω Skype. Μετά από 100 χρόνια και ειδικά στην πρωτεύουσα μια τέτοια δραστηριότητα αποτέλεσε ένα μεγάλο γεγονός.

Τι απήχηση είχε το «Pontus  Gerçeği» στην Τουρκία; Θα υπάρξει ελληνική έκδοση;
Η πρώτη έκδοση του βιβλίου μου βγήκε στην τουρκική αγορά τον Δεκέμβρη του 2016 και εξαντλήθηκε σύντομα. Οι διαφωνούντες ιστορικοί διάβασαν το βιβλίο μου, όμως μέχρι στιγμής δεν έδειξαν το θάρρος να με επικρίνουν. Διότι με τα δικά τους έγγραφα ανακάλυψα και θεμελίωσα την ύπαρξη Γενοκτονίας. Σε πολλά μέρη υπήρξαν απειλές από φασίστες, ενώ στις εφημερίδες γράφτηκε πως καθοδηγούμαι από την Ελλάδα. Υποστήριξαν επίσης ότι πληρώνομαι γι’αυτό, κάτι που προφανώς είναι γελοίο. Επιστημονικά κάνεις δεν μπορεί να με αμφισβητήσει, ούτε ιστορικοί, ούτε ακαδημαϊκοί. Οι Έλληνες φίλοι μου δεν έχουν διαβάσει ακόμη το βιβλίο μου. Υπάρχει συνεννόηση με εκδοτικό οίκο, προκειμένου να μεταφραστεί το βιβλίο (τη μετάφραση επιμελείται ο δικηγόρος Θεόδωρος Παυλίδης) και να κυκλοφορήσει και στην Ελλάδα. Ελπίζω ότι θα δημοσιευτεί σε σύντομο χρονικό διάστημα στα ελληνικά.

Έχετε βιώσει πολλές κακουχίες λόγω των πεποιθήσεών σας. Οι αναγνώστες του newpost.gr θα ήθελαν να μάθουν περισσότερα για τις πολιτικές συνθήκες στην Τουρκία. Μπορείτε να μας κάνετε μία ανάλυση του πoλιτικού συστήματός της;
Σ’αυτή τη γη, όπου έζησαν Έλληνες και Αρμένιοι, σήμερα κυριαρχεί η τουρκική δημοκρατία, η οποία ιδρύθηκε συγχρόνως με την καταστροφή των Ασσυρίων. Η διαδικασία εφαρμογής του πολυεθνικού προγράμματος (η Τουρκία αποτελείται από πολλές φυλές, άσχετες με το τουρκικό φύλο) είχε αρχίσει από τον σουλτάνο Αμπντούλ Χαμίτ Β’, το 1876. Ο Αμπτούλ Χαμίτ είχε ανοίξει το πρώτο Κοινοβούλιο, όμως άντεξε μόνο για ένα μήνα. Τότε 300 χιλιάδες Αρμένιοι σκοτώθηκαν και το Σύνταγμα Hamidiye αποτέλεσε το εφαλτήριο της Νέας Τουρκίας. Για 33 χρόνια οι αντιφρονούντες είτε σκοτώνονταν είτε φυλακίζονταν. Το 1908 που ήταν στην εξουσία το τουρκικό εθνικιστικό κόμμα «Ένωση και Πρόοδος», δηλαδή οι Νεότουρκοι , το συγκεκριμένο σχέδιο εξόντωσης πέρασε στη δεύτερη φάση του, με τη Γενοκτονία των Αρμενίων και των Ασσυρίων.

Η σφαγή των Ελλήνων του Πόντου και της Μικράς Ασίας ήταν το τελευταίο σχέδιο, το οποίο ολοκλήρωσε ο Μουσταφά Κεμάλ. Μία λεπτή εννοιολογική γραμμή χωρίζει τον Αμπντούλ Χαμίτ από τους Νεότουρκους και τους Κεμαλιστές. Όλοι είναι ίδιοι.

Ποια είναι η γνώμη σας για τον Ερντογάν;
Σήμερα που κυριαρχεί ο Ερντογάν, μπορώ να πω, ότι είναι τόσο οθωμανός ισλαμιστής όσο και κεμαλιστής, να μην αμφιβάλλει κάνεις γι’αυτό. Η Τουρκία, επειδή είναι παράνομο κράτος εδώ και 100 χρόνια, στέκεται με βάση την επιβολή της βίας. Γι’αυτό είναι αντιδημοκρατικό κράτος.

Δημοκρατία σημαίνει το τέλος της κυβέρνησης της Τουρκίας. Στα πρώτα χρόνια της εξουσίας του Ερντογάν, αυτοί που τον έλεγαν «δημοκράτη» και «αντικεμαλιστή» συνειδητοποίησαν σύντομα ότι είχαν λάθος αντίληψη. Και αυτός όπως οι προηγούμενοι κυβερνήτες προσπαθεί να επεκτείνει τη διάρκεια της θητείας του, χρησιμοποιώντας τη βία. Η διαφορά του μεταξύ των εθνικιστών κεμαλιστών είναι πως είναι και ισλαμιστής κεμαλιστής. Ο Μουσταφά Κεμάλ, πολλά χρόνια πριν πάρει την εξουσία, έκανε ισλαμιστική προπαγάνδα. 

Η επιβολή της εξουσίας στην τουρκική δημοκρατία έχει βάση το ισλάμ και τον τουρκισμό. Το 1990 σε διάφορες κούρδικες πόλεις χιλιάδες άνθρωποι φυλακίστηκαν και χάθηκαν (πέθαναν). Εκατοντάδες αντίπαλοι (αντιφρονούντες) δολοφονήθηκαν στην Κωνσταντινούπολη και την Άγκυρα. Ο Ερντογάν δεν ήταν στην εξουσία εκείνη την εποχή. Τώρα όμως κάνει το ίδιο που έκανε τότε ο Αμπντούλ Χαμίτ, ο Μουσταφά Κεμάλ και ο Ισμέτ Ινονού. Σήμερα στην τουρκική χώρα όπου ζουν εκατομμύρια άνθρωποι, δεν ευαισθητοποιείται κανείς για να μαθευτεί η ιστορία και να λάμψει η αλήθεια. Πολλοί άνθρωποι εκπαιδεύτηκαν πάνω σε μια ψευδή ιστορία, δεν γνωρίζουν την αλήθεια. Αυτή δεν είναι μια κατάσταση που βγήκε τώρα στη φόρα. 

Όπως έχω αναφέρει παραπάνω, 100 χρόνια πριν έβαλαν στο μάτι τα πλούτη των Ελλήνων. Υποστήριξαν τους καταπιεστές, έγιναν συνέταιροι με  τους μουσουλμάνους στις δολοφονίες και τις γενοκτονίες.

Εδώ και εκατό χρόνια ο στόχος του κράτους ήταν να λιντσάρει τον καθένα. Σε αυτό δεν είχε συμμετοχή μόνο το κράτος, αλλά οι μυστικές οργανώσεις και οι φασίστες. Τους τελευταίους υπάρχουν κάποιοι που τους υποστηρίζουν μαζικά, όπως τον Χίτλερ στη ναζιστική Γερμανία.

Σήμερα, θέλουν να πατάξουν τον κουρδικό απελευθερωτικό αγώνα, όπως έκαναν στους Έλληνες πριν από 100 χρόνια και εξαπολύουν στρατιωτική και αστυνομική επίθεση, καλώντας εθνικιστικές μουσουλμανικές μάζες για την ενεργοποίηση της καταστροφής τους. Η κυβέρνηση του Ερντογάν όπως και οι υπόλοιποι παράγουν προκλήσεις. Γίνονται εκρήξεις από βόμβες, οι αντιφρονούντες φυλακίζονται και εξαπλώνεται ο φόβος για δολοφόνους (σ.σ. τρομοκράτες).

Θεωρείτε ότι το πραξικόπημα του προηγούμενου καλοκαιριού ήταν σκηνοθετημένο από τον ίδιο τον Τούρκο πρόεδρο για να καταλύσει ελευθερίες και να πάρει εξουσία επάνω του;
Το πραξικόπημα που έγινε στις 15 Ιουλίου του 2016 βοήθησε τον Ερντογάν να εδραιώσει με τη βία την εξουσίας του. Με την εφαρμογή OHAL (κατάσταση έκτακτης ανάγκης) εξολόθρευσε τα νόμιμα δικαιώματα που υπήρχαν στη χώρα.

Τι σημαίνουν οι τελευταίες τούρκικες προκλήσεις γύρω από τα ελληνικά νησιά; Λένε κάποιοι ότι αν μπει η Τουρκία σε μεγάλο πόλεμο θα διαλυθεί από μέσα, λόγω των πολλών εθνικοτήτων που την αποτελούν. Ισχύει αυτό;
Η κρίση της Τουρκίας με την Ελλάδα αποτελείται από ένα σενάριο. Μέσα από αυτό ο Ερντογάν θέλει να δείξει ότι η χώρα είναι δυνατή και να προσελκύσει τους πολίτες και τους Τούρκους εθνικιστές (MHP) στο πλευρό του. Ούτε οι ίδιοι οι Τούρκοι δεν έχουν πρόθεση για τέτοιο πόλεμο, αλλά ούτε οι αφέντες τους δεν θα το επιτρέψουν, δηλαδή η Αμερική, η ΕΕ και η Ρωσία. 

Πηγή: newpost.grpontos-news.gr

 

Read More

gkka_25_1903-thumb-large

Άγγελος Χρυσοστόμου: Τσεχοσλοβακικά όπλα στην Κύπρο

gkka_25_1903-thumb-large
Από τις συγκρούσεις στην έναρξη της δεύτερης κυπριακής κρίσης, τέλη 1963 – αρχές 1964. Η κρίση στο Κυπριακό μοιραία συνεπαγόταν ότι τα ζητήματα που σχετίζονταν με προμήθεια οπλισμού αποκτούσαν υπαρξιακή σημασία.

Ο έλεγχος της συσταθείσας το 1964 Εθνικής Φρουράς ήταν σημείο πολλών τριβών μεταξύ Αθήνας – Λευκωσίας. Αφενός ο Μακάριος θεωρούσε ότι θα έπρεπε δικαιωματικά να την ελέγχει ως πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας, αφετέρου η Αθήνα εκτιμούσε, κυρίως μετά τα γεγονότα του 1963, ότι η δική της διοίκηση θα της έδινε ισχυρό στρατιωτικό και πολιτικό προβάδισμα στην προοπτική επίλυσης του Κυπριακού.

Η άφιξη του στρατηγού Γεωργίου Γρίβα το καλοκαίρι του 1964 και η ηγεσία που του ανατέθηκε ως επικεφαλής της Ανωτάτης Στρατιωτικής Διοίκησης Κύπρου με τις ευλογίες της Αθήνας δημιούργησε το στρατιωτικό ζήτημα. Η ελληνική κυβέρνηση απέβλεπε με τον συγκεκριμένο διορισμό στον έλεγχο της Εθνικής Φρουράς και στην ενίσχυση των λεγόμενων ενωτικών κύκλων αλλά και στη δυνατότητα να χρησιμοποιείται ο Γ. Γρίβας ως αντίβαρο του Μακαρίου. Επρόκειτο ουσιαστικά για ένα φαινόμενο δυαδικής εξουσίας που διατηρήθηκε μέχρι το 1974. Δηλαδή την πολιτική εξουσία ασκούσε η κυπριακή κυβέρνηση και τη στρατιωτική ουσιαστικά μέσω του Γ. Γρίβα και του ελέγχου που είχε στην Εθνική Φρουρά, η ελληνική κυβέρνηση.

Οι ρωσικοί πύραυλοι, η στάση των ΗΠΑ και η απόφαση του ΟΗΕ

Δύο πολύ σημαντικές κρίσεις ξέσπασαν τη διετία 1965-1966 που σχετίζονταν με τη δυνατότητα του Αρχιεπισκόπου να ενισχύσει τη στρατιωτική του ισχύ και να περιορίσει έτσι τον πλήρη έλεγχο της Εθνικής Φρουράς από την Αθήνα, που σε κάθε περίπτωση ήταν συνυφασμένος με το είδος της προκρινόμενης λύσης. Συγκεκριμένα, στις 11 Ιανουαρίου 1965 έφθασαν στην Κύπρο ρωσικοί πύραυλοι (επρόκειτο για τις βάσεις τους, καθώς οι εκρηκτικοί κώνοι θα έρχονταν σε δεύτερο στάδιο). Η είδηση διέρρευσε σε αθηναϊκές εφημερίδες και προκάλεσε διεθνή σάλο. Ο υπουργός Αμυνας των ΗΠΑ, Ρόμπερτ Μακναμάρα, διεμήνυσε στην Αθήνα ότι δεν θα ανεχόταν στη Μεσόγειο δεύτερη Κούβα. Ο Γρίβας με επιστολή του στον Μακάριο είχε εναντιωθεί στην εγκατάστασή τους επικαλούμενος τεχνικούς και πολιτικούς λόγους. Τελικά, οι ρωσικοί πύραυλοι παραχωρήθηκαν στην Αίγυπτο έναντι οικονομικών ανταλλαγμάτων. Τα ανοίγματα του Αρχιεπισκόπου προς τη Σοβιετική Ενωση, η οποία στους βομβαρδισμούς του 1964 στην Τηλλυρία παρείχε στήριξη στον Κύπριο πρόεδρο, έφερναν τον τελευταίο σε μία ακόμη ρήξη τόσο με την Αθήνα όσο και με τον ίδιο τον στρατηγό.

Προτού εξετάσουμε τη δεύτερη κρίση που αφορά την εισαγωγή του τσεχοσλοβακικού οπλισμού, είναι απαραίτητο να παραθέσουμε εν τάχει τις εξελίξεις σε πολιτικό επίπεδο. Συγκεκριμένα, στις 27 Μαρτίου 1965 ο γενικός γραμματέας του ΟΗΕ Ου Θαντ διαβίβασε στο Συμβούλιο Ασφαλείας την έκθεση του μεσολαβητή του για το Κυπριακό, Γκάλο Πλάζα. Η έκθεση Πλάζα, μολονότι εισηγείτο την εγκατάλειψη της ένωσης, ικανοποίησε τις ελληνοκυπριακές απόψεις και ενίσχυσε τα επιχειρήματα της κυπριακής κυβέρνησης για ένα ενιαίο κράτος. Ετσι, οι Ελληνοκύπριοι αντέδρασαν θετικά στην εισήγηση Πλάζα για έναρξη συνομιλιών μεταξύ των δύο κοινοτήτων. Η Τουρκία και οι Τουρκοκύπριοι απέρριψαν τις εισηγήσεις Πλάζα, γιατί ήταν φανατικοί πολέμιοι της ιδέας του ενιαίου κράτους και δεν ήθελαν σε καμία περίπτωση να εγκαταλείψουν τη βασική τους αξίωση για ομοσπονδιακή λύση του προβλήματος. Για να ξεπεραστεί το αδιέξοδο στο οποίο περιήλθε το Κυπριακό, η κυπριακή κυβέρνηση αποφάσισε να προσφύγει ξανά στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ και στις 18 Δεκεμβρίου 1965 κατάφερε να εξασφαλίσει την ψήφιση της απόφασης 2077, που υποστήριζε το αίτημά της για ανεξαρτησία της Κύπρου και συνιστούσε στο Συμβούλιο Ασφαλείας τη συνέχιση της μεσολαβητικής προσπάθειας.

Το ζήτημα των εξουσιών του Γεωργίου Γρίβα

Στο μεταξύ η ελληνική κυβέρνηση φρονούσε ότι η παράταση του Κυπριακού περιέκλειε κινδύνους και ότι θα έπρεπε να βρεθεί κάποια οριστική λύση. Γι’ αυτό, παράλληλα με την οδό μέσω του ΟΗΕ, πίστευε ότι θα έπρεπε να διερευνηθεί με διάλογο, έμμεσο ή άμεσο, με την Τουρκία, εάν ήταν δυνατή η ένωση χωρίς ενδιάμεσο στάδιο, αλλά με την παραχώρηση εδαφικού ανταλλάγματος, αφού η Τουρκία είχε απορρίψει την έκθεση Πλάζα. Η Ελλάδα συνεπώς αποφάσισε να αφήσει ανεκμετάλλευτο το ψήφισμα της Γενικής Συνέλευσης και να δώσει προτεραιότητα στην ανάπτυξη του ελληνοτουρκικού διαλόγου. Από την άλλη, η κυπριακή κυβέρνηση δεν επιθυμούσε την έναρξη ενός τέτοιου διαλόγου, υποστηρίζοντας ότι θα ενέπλεκε το Κυπριακό στις ελληνοτουρκικές διαφορές και αντιθέσεις, θα το αποδιεθνοποιούσε και θα έδινε την ευκαιρία στην Τουρκία να επιβάλει τη δική της πολιτική. Παρ’ όλα αυτά, αποδέχτηκε τελικά την ιδέα του ελληνοτουρκικού διαλόγου κάτω από την πίεση των γεγονότων, υπό τον όρο ότι σκοπός των διαπραγματεύσεων θα ήταν αποκλειστικά και μόνο η ένωση και με τη διευκρίνιση ότι ποτέ δεν θα δεχόταν την παραχώρηση βάσης στην Κύπρο ή οποιουδήποτε άλλου ανταλλάγματος στην Τουρκία.

Εν τω μεταξύ η σαφής υποστήριξη της κυβέρνησης Στ. Στεφανόπουλου προς τον Γρίβα και η ανάθεση σ’ αυτόν στις 9 Μαρτίου του 1966 της διοίκησης όλων των στρατιωτικών δυνάμεων, που βρίσκονταν στο νησί όχι μόνο σε καιρό πολέμου αλλά και σε καιρό ειρήνης, ήταν η αιτία μιας ακόμη κρίσης στις σχέσεις Αθήνας – Λευκωσίας. Ως γενικός διοικητής των δυνάμεων ο Γρίβας θα ήταν υπόλογος όχι έναντι του ελληνοκυπριακού υπουργείου Αμυνας, αλλά έναντι του υπουργείου Εθνικής Αμυνας της Ελλάδας. Η απόφαση του Μαρτίου εξόργισε τον Αρχιεπίσκοπο, ο οποίος στις 16 Μαρτίου 1966 έγραφε στην ελληνική κυβέρνηση: «…Γνωρίζω, όμως, καλώς τα ελατήρια και τας παρασκηνιακάς ενεργείας, αίτινες ωδήγησαν εις την απόφασιν ταύτην. […] Δικαίωμα της Ελληνικής Κυβερνήσεως είναι να αναθέση εις τον Στρατηγόν Γρίβαν την Διοίκησιν των εξ Ελλάδος Δυνάμεων εν Κύπρω, αντιτίθεμαι όμως απολύτως ως προς την εις αυτόν ανάθεσιν της Κυπριακής Εθνικής Φρουράς, της οποίας την Διοίκησιν μετά των εξ Ελλάδος Δυνάμεων θα ανελάμβανεν αυτομάτως, βάσει των κατά το 1964 ληφθεισών αποφάσεων, καθιστάμενος Αρχιστράτηγος και έχων την όλην ευθύνην των επιχειρήσεων εις περίπτωσιν Τουρκικής αποβάσεως».

Η άφιξη του οπλισμού προκαλεί ρήξη

Την προδιαγραφόμενη ολική ρήξη μεταξύ Αθηνών-Λευκωσίας σκιαγραφούσε λίγους μήνες αργότερα και συγκεκριμένα τον Νοέμβριο-Δεκέμβριο του 1966, η άφιξη στην Κύπρο φορτίου τσεχοσλοβακικών όπλων. Τα όπλα είχαν παραγγελθεί από την κυπριακή κυβέρνηση για την ενίσχυση της κυπριακής αστυνομίας, ώστε η τελευταία να μπορεί να αντιδράσει αποτελεσματικά σε περίπτωση πραξικοπήματος. H άφιξη του πρώτου οπλισμού (29 Νοεμβρίου 1966) έγινε αμέσως γνωστή στις υπηρεσίες αντικατασκοπείας της Εθνικής Φρουράς, επειδή ένα από τα κιβώτια έσπασε κατά την εκφόρτωσή του στο λιμάνι της Λεμεσού και αποκαλύφθηκε το περιεχόμενό του. Η είδηση μεταφέρθηκε αστραπιαία στην Αθήνα και θορύβησε τον πρωθυπουργό Στεφανόπουλο και τον Γρίβα που βρισκόταν εκείνες τις μέρες στην Αθήνα.
Τόσο ο στρατηγός όσο και η ελληνική κυβέρνηση ήταν πεπεισμένοι ότι η άφιξη του οπλισμού ήταν μία απόπειρα του Μακαρίου να οργανώσει παραστρατιωτική δύναμη, που να ελέγχει ο ίδιος σε αντιστάθμισμα της Εθνικής Φρουράς, που ελεγχόταν πλέον από την Αθήνα. Εγραφε σχετικά ο στρατηγός στην ελληνική κυβέρνηση, σκοπός του Μακαρίου ήταν «…να δημιουργήση στρατόν ιδικόν του ο οποίος να πειθαρχή απολύτως εις τούτον. Τοιούτος στρατός θα είναι η Αστυνομία», ενώ σε άλλο σημείο της επιστολής του προς τον Ελληνα πρωθυπουργό ανέφερε: «Ο Αρχιεπίσκοπος κατέστη θρασύτερος, εξικνουμένης της θρασύτητός του μέχρι τοιούτου σημείου ώστε, περιφρονών τους πάντας, και δι’ εξυπηρέτησιν ιδικών του σκοπών να εισαγάγη οπλισμόν εκ χώρας του παραπετάσματος, αδιαφορών διά τας σοβαράς συνεπείας της τοιαύτης πράξεώς του τόσον από διεθνούς απόψεως, όσον και έναντι του διεξαγόμενου Ελληνοτουρκικού διαλόγου».

Ο Μακάριος από την άλλη ισχυρίστηκε ότι μοναδικός στόχος του ήταν ο εξοπλισμός της Αστυνομίας. Οι σχέσεις Αθηνών-Λευκωσίας περνούσαν ακόμη μια κρίση. Η Αθήνα απαίτησε την παράδοση του οπλισμού και τη φύλαξή του από την Εθνική Φρουρά, κάτι που συνάντησε την πεισματώδη άρνηση του Μακαρίου. Ειδικά ο ναύαρχος Ι. Τούμπας, υπουργός Εξωτερικών, θεώρησε την άφιξη βόμβα στα θεμέλια του ελληνοτουρκικού διαλόγου. Εντονη σε κάθε περίπτωση υπήρξε και η αντίδραση της Τουρκίας, η οποία ζήτησε επιτακτικά την παράδοση του οπλισμού, διότι σε διαφορετική περίπτωση θα εισήγε όπλα για την ΤΟΥΡΔΥΚ και μέσω της τελευταίας θα τα διένεμε στους Τουρκοκυπρίους. Το όλο θέμα πήρε τεράστιες διαστάσεις και στον ελληνικό, κυπριακό και τουρκικό Τύπο.

Προμήνυμα δραματικών εξελίξεων

Σε ένα τέτοιο κλίμα, η ελληνική αντιπροσωπεία που μετείχε στη σύνοδο του ΝΑΤΟ στο Παρίσι τον Δεκέμβριο του 1966 προσπάθησε να βρει μια λύση. Τα όπλα τελικά, κατόπιν και των έντονων τουρκικών διαμαρτυριών, παραδόθηκαν στην ειρηνευτική δύναμη του ΟΗΕ. Συγκεκριμένα, ο Μακάριος υποχώρησε στις πιέσεις της ελληνικής κυβέρνησης όταν ο Ελληνας υπουργός Εξωτερικών με ωμό τελεσίγραφο απείλησε τον Αρχιεπίσκοπο ότι θα διέτασσε ανάκληση του Ελληνα πρέσβη από τη Λευκωσία στην Αθήνα. Την ίδια στιγμή η ανατροπή της κυβέρνησης Στεφανόπουλου, μετά την άρση της υποστήριξης που της παρείχε η ΕΡΕ, διέκοψε προσωρινά τον ελληνοτουρκικό διάλογο και απέτρεψε το δραματικό ενδεχόμενο μιας μετωπικής ρήξης με τον Μακάριο. Το επεισόδιο των τσεχοσλοβακικών όπλων κατέδειξε ότι η ελληνική κυβέρνηση είχε τη δυνατότητα να οριοθετεί τις κινήσεις του Μακαρίου, τουλάχιστον στο στρατιωτικό πεδίο, πράγμα που της επέτρεπε να προωθεί μία απευθείας συνεννόηση με την Τουρκία. Την ίδια στιγμή το επεισόδιο φανέρωνε και τη δυνατότητα –κυρίως λόγω του Ψυχρού Πολέμου– του Μακαρίου να προβαίνει σε κινήσεις που έφερναν σε οριακό σημείο τις σχέσεις του με την Αθήνα. Δεν υπάρχει καμία αμφιβολία ότι η κρίση των τσεχοσλοβακικών όπλων βάθυνε ακόμη περισσότερο τη ρωγμή στις σχέσεις Αθήνας – Λευκωσίας. Οχι μόνο αυτό αλλά και η «τελική στροφή» στη ρήξη Μακαρίου – Γρίβα λίγο πριν από την αποχώρηση του τελευταίου τον Νοέμβριο του 1967 προμήνυε έντονες εξελίξεις. Τα γεγονότα που ακολούθησαν ήταν δραματικά.

*Ο κ. Αγγελος Χρυσοστόμου είναι διδάκτωρ Ιστορίας του Πανεπιστημίου Κύπρου.

Πηγή:Η Καθημέρινη

Read More

sf0500000006ydl-thumb-large

Κωστής Καρπόζηλος: Η Αριστερά στη δεκαετία του ’80: ενσωμάτωση και αμηχανία

«Θα αναγνωριστεί και θα ’ναι ντάλα μεσημέρι». Η μνημειώδης αποστροφή του γηραιού βουλευτή του ΚΚΕ Κώστα Λουλέ για την αναγνώριση της ΕΑΜικής αντίστασης συμπυκνώνει τις συσσωρευμένες προσδοκίες της ελληνικής Αριστεράς στα πρώτα χρόνια της Τρίτης Ελληνικής Δημοκρατίας.

Το μεσημέρι ήρθε με την είσοδο της χώρας στη δεκαετία του 1980. «Η Ελλάδα στρέφεται αριστερά», ήταν το πρωτοσέλιδο του Time, με τη μορφή του Ανδρέα Παπανδρέου να δεσπόζει και την επίγνωση όλων ότι η κομμουνιστική Αριστερά διεκδικούσε, με τις οργανωτικές της δυνατότητες και το ιστορικό της φορτίο, πρωταγωνιστικό ρόλο στις εξελίξεις. Το νέο κοινωνικό συμβόλαιο περιλάμβανε κάτι απλό και ταυτόχρονα συγκλονιστικό: την οριστική κατάργηση του ελέγχου του κράτους και των μηχανισμών του από μία παράταξη, τη Δεξιά. Οσο και αν το σημερινό μάτι εστιάζει στις επιμέρους στιγμές της δεκαετίας του 1980, εκεί εδράζεται η μεγάλη τομή της εποχής.

Απέναντι σε αυτή τη μεταβολή, το κομμουνιστικό κίνημα αποδείχθηκε αμήχανο. Το πολιτικό φορτίο της Αριστεράς στηριζόταν στο ένδοξο παρελθόν της και από εκεί αντλούσε, έως εκείνη τη στιγμή, τα καύσιμα της κοινωνικής της αναπαραγωγής. Η αναγνώριση της ΕΑΜικής αντίστασης, η ένταξη των δημιουργών, καλλιτεχνών και διανοουμένων της Αριστεράς στους κρατικούς μηχανισμούς, ο εκδημοκρατισμός της καθημερινότητας και οι αναδιανεμητικές πολιτικές των κυβερνήσεων του ΠΑΣΟΚ φάνταζαν να ανταποκρίνονται στα όσα ζητούσε η Αριστερά ήδη από τη δεκαετία του 1950. Ολη η λογική της μετεμφυλιακής Αριστεράς είχε στηριχτεί στο αίτημα της πολιτικής ομαλοποίησης και της κοινωνικής της αποδοχής. Αυτό πλέον είχε συμβεί.

Την ίδια στιγμή, η Αριστερά διεκδικούσε την κατάκτηση της εξουσίας στο μικρο-επίπεδο. Η εναγώνια προσπάθεια για τον έλεγχο συλλόγων και θεσμών, από τους περίφημους εξωραϊστικούς της γειτονιάς και τα ερασιτεχνικά αθλητικά σωματεία έως τα επαγγελματικά επιμελητήρια και τις πρυτανικές αρχές, αντανακλούσε ένα σχέδιο στο οποίο οι επιμέρους αυτοί κρίκοι θα προοικονομούσαν την είσοδο της Αριστεράς στο πεδίο άσκησης της κεντρικής πολιτικής εξουσίας. Το αποτέλεσμα ήταν πενιχρό. Η αριστερή διαχείριση έγινε το συνώνυμο μιας μάχης συμβολισμών. Οι «κόκκινοι» δήμοι, για παράδειγμα, επιδίδονταν στη μετονομασία οδών ή στην οργάνωση εορτασμών για τον αφοπλισμό, δίχως να μπορούν να προτείνουν ένα διαφορετικό οικιστικό σχέδιο ή μορφές οργάνωσης της καθημερινότητας των πολιτών που θα υπερέβαιναν τα δοκιμασμένα. Αφυδατωμένη από κάθε στοιχείο πειραματισμού, η ελληνική Αριστερά αποξένωσε τα νέα κοινωνικά κινήματα και περιορίστηκε σε μια διαχείριση που ελάχιστα ίχνη άφησε μέσα στον χρόνο. Μια βόλτα στις πάλαι ποτέ «κόκκινες» γειτονιές της Αθήνας προσφέρει την πιο χειροπιαστή απόδειξη για αυτό.

Το τέλος της δεκαετίας βρήκε την Αριστερά εξουθενωμένη. Τα καύσιμα του παρελθόντος είχαν εξανεμιστεί, η κρίση του υπαρκτού σοσιαλισμού συμπαρέσυρε όλες τις εκδοχές του κομμουνιστικού κινήματος και η εμπειρία της «κόκκινης» διαχείρισης έδειξε τη θεωρητική και πρακτική αδυναμία μιας εναλλακτικής στρατηγικής για την καθημερινότητα των πολλών.

Η ενσωμάτωση της Αριστεράς στο πολιτικό παιχνίδι έχει αποτιμηθεί ως μια μεγάλη επιτυχία της ελληνικής μεταπολίτευσης. Και προφανώς αυτό ισχύει. Ταυτόχρονα όμως η ενσωμάτωση αυτή είχε ένα σημαντικό τίμημα. Η Αριστερά αποτίναξε τη φιλοδοξία του να αλλάξει τους όρους του παιχνιδιού και περιορίστηκε στο να διεκδικεί μια καλύτερη θέση ανάμεσα στους παραδοσιακούς παίκτες. Οπως συχνά συμβαίνει, ύστερα από λίγο καιρό έμοιαζε να είναι ένας από αυτούς – και μάλιστα όχι αυτός που κερδίζει.

*Ο κ. Κ. Καρπόζηλος είναι ιστορικός και διευθυντής των Αρχείων Σύγχρονης Κοινωνικής Ιστορίας.

Πηγή: Η Καθημερινή

Read More

article_15006

«Όταν μου πειράξουν την πατρίδα και τη θρησκεία μου, θα μιλήσω, θα’ νεργήσω κι’ ό,τι θέλουν ας μου κάνουν» Στρατηγός Μακρυγιάννης (από τα Απομνημονεύματά του)

«Όταν μου πειράξουν την πατρίδα και τη θρησκεία μου,

θα μιλήσω, θα’    νεργήσω κι’ ό,τι θέλουν ας μου κάνουν» 

Στρατηγός Μακρυγιάννης (από τα Απομνημονεύματά του)

 

article_15006
Ο Στρατηγός  Ιωάννης Μακρυγιάννης

Τότε, εκεί που καθόμουν εις το περιβόλι μου και έτρωγα ψωμί, πονώντας από τις πληγές, όπου έλαβα εις τον αγώνα και περισσότερο πονώντας δια τις μέσα πληγές όπου δέχομαι δια τα σημερινά δεινά της Πατρίδος, ήλθαν δύο επιτήδειοι, άνθρωποι των γραμμάτων, μισομαθείς και άθρησκοι, και μου ξηγώνται έτσι: «Πουλάς Ελλάδα, Μακρυγιάννη». 

Εγώ, στην άθλιαν κατάστασίν μου, τους λέγω: «Αδελφοί, με αδικείτε. Ελλάδα δεν πουλάω, νοικοκυραίγοι μου. Τέτοιον αγαθόν πολυτίμητον δεν έχω εις την πραμάτειαν μου. Μα και να τό’ χα, δεν τό’ δινα κανενός. Κι’ αν πουλιέται Ελλάδα, δεν αγοράζεται σήμερις, διότι κάνατε τον κόσμον εσείς λογιώτατοι, να μην θέλει να αγοράσει κάτι τέτοιο».

Έφυγαν αυτοί. Κι’ έκατσα σε μίαν πέτραν μόνος και έκλαιγα. Μισός άνθρωπος καταστάθηκα από το ντουφέκι του Τούρκου, τσακίστηκα εις τις περιστάσεις του αγώνα και κυνηγιέμαι και σήμερον. Κυνηγιώνται και άλλοι αγωνιστές πολύ καλύτεροί μου, διότι εγώ είμαι ο τελευταίος και ο χειρότερος. Και οι πιο καλύτεροι όλων αφανίστηκαν.

Αυτοί που θυσίασαν αρετή και πατριωτισμόν, για να ειπωθεί ελεύτερη η Ελλάδα κι’ εχάθηκαν φαμελιές ολωσδιόλου, είπαν να ζητήσουν ένα αποδειχτικόν που να λέγει ότι έτρεξαν κι’ αυτοί εις την υπηρεσίαν της Πατρίδος και Τούρκο δεν άφηκαν αντουφέκιγο.

Πήγε να’ νεργήσει η Κυβέρνηση και βγήκαν κάτι τσασίτες και σπιγούνοι, που δουλεύουν μίσος και ιδιοτέλεια, και είπαν «όχι». Και είπαν και βρισιές παλιές δια τους αγωνιστές. Για να μην πάρουν το αποδειχτικόν, ένα χαρτί που δεν κάνει τίποτες γρόσια.

Πατρίδα να θυμάσαι εσύ αυτούς όπου, δια την τιμήν και την λευτερίαν σου, δεν λογάριασαν θάνατο και βάσανα. Κι’ αν εσύ τους λησμονήσεις, θα τους θυμηθούν οι πέτρες και τα χώματα, όπου έχυσαν αίματα και δάκρυα.

Θεέ, συχώρεσε τους παντίδους, που θέλουν να μας πάρουν τον αγέρα που αναπνέομεν και την τιμήν που με ντουφέκι και γιαταγάνι πήραμε. Εμείς το χρέος, το κατά δύναμιν, επράξαμεν. Και αυτοί βγήκαν σήμερον να προκόψουν την Πατρίδα. Μας γέμισαν φατρία και διχόνοιαν. Και την Πατρίδα δεν την θέλουν Μητέρα κοινή. Αμορόζα εις τα κρεβάτια τους την θέλουν. Γι’ αυτό περνούν και ρεθίζουν τον κόσμον με τέχνες και καμώματα.

Και καζαντίσαν αυτοί πουγγιά και αγαθά και αφήκαν τους αγωνιστές, τις χήρες και τα ορφανά εις την άκρην. Αυτοί είναι οι ανθρώπινοι λύκοι, που φέραν δυστυχήματα και κίντυνον εις τον τόπον. Ας όψονται.

Τότε που η Τουρκιά εκατέβαινε από τα ντερβένια και ολίγοι έτρεχαν με ολίγα ντουφέκια, με τριχιές δεμένα, να πολεμήσουν, θέλοντας λευτεριάν ή θάνατον, οι φρόνιμοι ασφάλιζαν τις φαμελιές τους εις τα νησιά κι’ αυτοί τρέχαν εις ρεματιές και βουνά, μη βλέποντας ποτέ Τούρκου πρόσωπον. Κι’ όταν ακούγαν τα ντισμπάρκα των Τούρκων, τρέχαν μακρύτερα. Τώρα θέλουν δικήν τους την Πατρίδα και κυνηγούν τους αγωνιστές.

Εγίναμε θηρία που θέλουν κριγιάτα (κρέατα) ανθρωπινά να χορτάσουν. Και χωρίζουν τον κόσμον σε πατριώτες και αντιπατριώτες. Αυτοί γίναν οι σημαντικοί της Πατρίδος και οι άλλοι να χαθούν. Δεν ξηγιώνται γλυκότερα να φυλάξωμεν Πατρίδα και να δούμεν λευτερίαν πραγματικήν. Ρωμαίγικον δεν φτιάχνεται χωρίς ούλλοι να θυσιάσουν αρετήν και πατριωτισμόν. Και χωρίς να πάψει η μέσα, η δική μας τυραγνία.

Και βγήκαν τώρα κάτι δικοί μας κυβερνήτες, Έλληνες, σπορά της εβραιουργιάς, που είπαν να μας σβήσουν την Αγία Πίστη, την Ορθοδοξία, διότι η Φραγκιά δεν μας θέλει με τέτοιο ντύμα Ορθόδοξον. Και εκάθησα και έκλαιγα δια τα νέα παθήματα. Και επήγα πάλιν εις τους φίλους μου τους Αγίους. Άναψα τα καντήλια και ελιβάνισα λιβάνιν καλόν αγιορείτικον. 

Και σκουπίζοντας τα δάκρυά μου τους είπα: «Δεν βλέπετε που θέλουν να κάμουν την Ελλάδα παλιόψαθα; Βοηθείστε, διότι μας παίρνουν, αυτοί οι μισοέλληνες και άθρησκοι, ό,τι πολυτίμητον τζιβαϊρικόν έχομεν. Φραγκεμένους μας θέλουν τα τσογλάνια του τρισκατάρατου του Πάπα. Μην αφήσετε, Άγιοί μου αυτά τα γκιντί πουλημένα κριγιάτα της τυραγνίας να μασκαρέψουν και να αφανίσουν τους Έλληνες, κάνοντας περισσότερα κακά από αυτά που καταδέχθηκεν ο Τούρκος ως τίμιος εχθρός μας».

Ένας δικός μου αγωνιστής μου έφερε και μου διάβασεν ένα παλαιόν χαρτί, που έγραψεν ο κοντομερίτης μου Άγιος παπάς, ο Κοσμάς ο Αιτωλός. Τον εκρέμασαν εις ένα δέντρον Τούρκοι και Εβραίοι, διότι έτρεχεν ο ευλογημένος παντού και εδίδασκεν Ελλάδα, Ορθοδοξία και Γράμματα.

Έγραφεν ο μακάριος εκείνος ότι: «Ένας άνθρωπος να με υβρίσει, να φονεύσει τον πατέρα μου, την μητέρα μου, τον αδελφόν μου και ύστερα το μάτι να μου βγάλει, έχω χρέος σαν χριστιανός να τον συγχωρήσω. Το να υβρίσει τον Χριστόν μου και την Παναγία μου, δεν θέλω να τον βλέπω».

 

 

Read More

hitler_braun1_505_355

Αντίο Χίτλερ… για πάντα! Οι τελευταίες στιγμές του παρανοϊκού δικτάτορα και της ερωμένης του, Εύα Μπράουν

– Ιστορικές αποκαλύψεις από τον σωματοφύλακα του δικτάτορα που άλλαξε (προς το χειρότερο) τον κόσμο, Αδόλφου Χίτλερ
– Περιγράφει τη στιγμή που μπήκε στο δωμάτιο και τον βρήκε νεκρό, μαζί με την ερωμένη του, Εύα Μπράουν
– “Τα μάτια του ήταν ανοιχτά, σα να κοιτούσε – Εκείνη έγερνε στο πλάι του»
– Περιγράφει πως φοβήθηκε ακόμα και για τη ζωή του, όταν ένα βράδυ είδε την Εύα Μπράουν στο δωμάτιο του Φύρερ, ενώ ακόμη η σχέση τους δεν ήταν γνωστή
– Γιατί ο Χίτλερ έγινε… τρελός με τον υπαρχηγό του, Ρούντολφ Ες
– Διαβάστε όσα περιγράφονται στο βιβλίο και δείτε ιστορικές φωτογραφίες

Άκρως ενδιαφέρουσες λεπτομέρειες από τις τελευταίες στιγμές του Αδόλφου Χίτλερ, καθώς επίσης και στοιχεία για την σχέση του με την ερωμένη του, Εύα Μπράουν, αλλά και την αλήθεια πίσω από την προσπάθεια για σύναψη ειρήνης με την Αγγλία που έκανε ο Ρούντολφ Ες, κατά την διάρκεια του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου, αποκαλύπτονται στο βιβλίο του ανθρώπου που βρήκε τον Χίτλερ νεκρό.

Ιστορικά ντοκουμέντα

Ο λόγος για τον προσωπικό σωματοφύλακα του ανθρώπου που άλλαξε για πάντα τον κόσμο, ο οποίος ονομαζόταν Rochus Misch, στο βιβλίο του οποίου υπάρχει και μια σειρά φωτογραφιών από την προσωπική ζωή του γερμανού δικτάτορα και των ανθρώπων που τον ζούσαν καθημερινά.

Οι φωτογραφίες αυτές απεικονίζουν τον Χίτλερ και τη Μπράουν να χαλαρώνουν στο Berghof, την προσωπική κατοικία του Χίτλερ, ενώ στο επίμαχο βιβλίο, που έχει τον τίτλο “Η τελευταία μαρτυρία του Χίτλερ» αποκαλύπτονται άγνωστες -μέχρι τώρα- πτυχές της ζωής του φασίστα που έσυρε ολόκληρο τον κόσμο στον παρανοϊκό του πόλεμο…

Το τέλος

Ο Misch πέθανε το 2013 στο Βερολίνο, σε ηλικία 96 ετών, ενώ ο εκδότης του βιβλίου, Martin Mace, είπε ότι στις 30 Απριλίου του 1945, ο Rochus Misch βρισκόταν σε ένα κρησφύγετο του Χίτλερ, όταν έλαβε ένα μήνυμα από τον στρατάρχη του Γ’ Ράιχ, Βίλχελμ Κάιτελ.

Έλεγε ότι απέτυχε να διασπάσει το “τείχος» της Σοβιετικής Ένωσης στο Βερολίνο και πως το τέλος του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου ήταν ταυτόχρονα πολύ κοντά και αναπόφευκτο.

“Λίγο αργότερα, ο Misch άκουσε τον Χίτλερ να μιλάει σιγά στο επιφανές μέλος των Ναζί, Μάρτιν Μπόρμαν, αλλά και σε άλλους. Κοίταξε και είδε τον Χίτλερ να μπαίνει σε ένα δωμάτιο, ενώ η Εύα, πλέον κυρία Χίτλερ, τον ακολούθησε“, αναφέρει ο εκδότης.

“Είδε τον Ότο Γκιούνσε, τον υπασπιστή του Φύρερ, να κλείνει την πόρτα πίσω από το νεόνυμφο ζευγάρι. Ο Γκιούνσε είπε στον Misch ότι το αφεντικό δεν ήθελε να τον ενοχλήσουν. Ο Χίτλερ αντάλλαξε μια χειραψία με τον Γκιούνσε και του είπε πως όλοι οι στρατιώτες είχαν επελευθερωθεί από τον όρκο της πίστης τους. Ο Χίτλερ είχε ήδη πει στον υπασπιστή του πως δεν ήθελε να κακοποιηθεί δημόσια, όπως είχε ήδη γίνει με το πτώμα του Μουσολίνι και πως ήθελε να το κάψουν. Αυτό είχε ήδη κανονιστεί από τον Γκιούνσε και έναν άνθρωπο των SS. Όλοι στο κρησφύγετο περίμεναν νευρικά. Τότε, επικράτησε μια αναταραχή. Η πόρτα του δωματίου άνοιξε και ο Misch κοίταξε μέσα», συμπληρώνει ακόμη ο εκδότης.

Τα μάτια του Χίτλερ ήταν ανοιχτά, σα να κοιτούσε»

Για να συνεχίσει, παραθέτοντας τα λόγια του ίδιου του Misch: “Το βλέμμα μου έπεσε πρώτα στην Εύα. Καθόταν με τα πόδια τεντωμένα και το κεφάλι της έγερνε προς τον Χίτλερ. Τα παπούτσια της ήταν κάτω από τον καναπέ. Δίπλα της… ο νεκρός Χίτλερ. Τα μάτια του ήταν ανοιχτά, σα να κοιτούσαν, το κεφάλι του έπεφτε ελαφρώς προς τα μπροστά“.

Μετά τον σοβαρό τραυματισμό του το 1939, ο Rochus Misch είχε την πρόταση να μπει στην ομάδα σωματοφυλάκων του Χίτλερ. Υπηρέτησε μέχρι το τέλος του πολέμου ως σωματοφύλακάς του, ως μεταφορέας αλλά και νοσοκόμος του, πριν τελικά προαχθεί σε επικεφαλής των επικοινωνιών.

Κοινό μυστικό η ερωτική σχέση – Πώς τους έκανε… τσακωτούς

Από την στενή του επαφή με τον δικτάτορα των Ναζί, ο Misch μπορούσε να παρατηρεί πολλά πράγματα και θεωρούσε πως ο Χίτλερ και η Εύα Μπράουν ήταν εραστές πολύ πριν αυτό γίνει γνωστό και επίσημα.

Για παράδειγμα, την Εύα σύστηναν στο προσωπικό και τους επισκέπτες ως η οικονόμος του σπιτιού, ωστόσο το δωμάτιό της και αυτό του Χίτλερ είχαν κρυφές πόρτες που επικοινωνούσαν. Πολύ γρήγορα, ο καθένας είχε σχηματίσει την δική του άποψη για τη σχέση τους», αναφέρει ο σωματοφύλακας του δικτάτορα.

Αδόλφος Χίτλερ και Εύα Μπράουν δειπνούν
Αδόλφος Χίτλερ και Εύα Μπράουν δειπνούν

Ο εκδότης του βιβλίου τονίζει ακόμη πως ένα βράδυ, ο Misch είδε την Εύα με ένα “αραχνοΰφαντο νυχτικό» στον ξενώνα, ενώ πήγαινε για να παραδώσει κάποια δέματα στον Φύρερ. Η Εύα έβαλε το δάχτυλο στο στόμα της, σα να του έλεγε να μην πει τίποτα.

Ο Misch βγήκε σχεδόν τρέχοντας από το δωμάτιο, όντας σίγουρος πως θα απομακρυνθεί από την φρουρά του Χίτλερ (ή κάτι… χειρότερο!) όμως η Εύα, όπως αποδείχθηκε, δεν είπε τίποτα για το περιστατικό στον δικτάτορα“, λέει ο εκδότης, ο οποίος ακόμη τονίζει πως ο Misch άκουσε τόσο την Εύα Μπράουν, όσο και την Μάγδα Γκαίμπελς (σ.σ. σύζυγο του Υπουργού Προπαγάνδας της Ναζιστικής Γερμανίας, Γιόζεφ Γκαίμπελς) να δηλώνουν αποφασιστικά πως θα πεθάνουν μαζί με τους αξιοσέβαστους συζύγους τους.

Στα αριστερά, ο Γιόζεφ Γκέμπελς
Στα αριστερά, ο Γιόζεφ Γκέμπελς Το “αντάρτικο» του Ρούντολφ Ες

Ο σωματοφύλακας ακόμη επιβεβαιώνει πως ο Ρούντολφ Ες δεν είχε την άδεια του Χίτλερ για να μεταβεί στην Αγγλία και να διαπραγματευτεί τους όρους της παράδοσης της Γερμανίας.

Στο κέντρο ο Ρούντολφ Ες, κατά την διάρκεια της δίκης της Νυρεμβέργης
Στο κέντρο ο Ρούντολφ Ες, κατά την διάρκεια της δίκης της Νυρεμβέργης

Αναφέρει ο εκδότης για αυτή την… τρομακτική εμπειρία του σωματοφύλακα: “Ήταν παρών την στιγμή που ο Χίτλερ έμαθε τα συγκεκριμένα νέα από τον υπασπιστή του Ες, τον Karl-Heinz Pintsch. Ο Χίτλερ ήταν έξω φρενών, επαναλαμβάνοντας ακούραστα στον εαυτό του: “Γιατί μου το έκανε αυτό»; Όποιος γνώριζε για το ταξίδι του Ες στην Αγγλίας συνελήφθη και στάλθηκε στο στρατόπεδο συγκέντρωσης του Ζάξενχαουζεν. Συνεπώς δεν υπάρχει αμφιβολία πως ο Ες, δεν είχε την άδεια του Χίτλερ να μεταβεί στην Αγγλία».

Για την ιστορία, να αναφέρουμε πως μετά την κίνησή του αυτή, ο Ρούντολφ Ες φυλακίστηκε και αργότερα καταδικάστηκε σε ισόβια φυλάκιση ως εγκληματίας πολέμου, ποινή που εξέτισε μέχρι το τέλος της ζωής του…

Πηγή: dailymail.co.uk
Φωτογραφίες αρχείου: ΑΠΕ – ΜΠΕ

Read More

2381AAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAA

Σωματείο Οι Φίλοι του Μουσείου Μακεδονικού Αγώνα: Ομιλία της κα. Ελευθερίας Μαντά με θέμα Ο αλβανικός εθνικισμός και η δημόσια εικόνα του, 19ος – 21ος αι.

2381AAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAA

ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ

Το Σωματείο Οι Φίλοι του Μουσείου Μακεδονικού Αγώνα σας προσκαλεί

την Τετάρτη 29 Μαρτίου 2017, ώρα 19:30,

στην ομιλία της κας Ελευθερίας Μαντά, Λέκτορας της Νεότερης Ελληνικής Ιστορίας Α.Π.Θ.,

 με θέμα:

Ο αλβανικός εθνικισμός και η δημόσια εικόνα του, 19ος – 21ος  αι.

Η ομιλία εντάσσεται στη σειρά διαλέξεων με θέμα «Η εθνογένεση στα Βαλκάνια»,

η οποία τελεί υπό την αιγίδα του τμήματος Ιστορίας και Αρχαιολογίας του Α.Π.Θ.

Στους φοιτητές και στους εκπαιδευτικούς που θα παρακολουθήσουν τις διαλέξεις θα χορηγηθούν βεβαιώσεις παρακολούθησης.

Η διάλεξη θα πραγματοποιηθεί στην αίθουσα εκδηλώσεων «Αλέξανδρος Χαΐτογλου»

του Μουσείου Μακεδονικού Αγώνα, Προξένου Κορομηλά 23 (πλάι στη Μητρόπολη Θεσσαλονίκης), τηλ. 2310 229778.

 

Ακολουθούν στο πρόγραμμα των διαλέξεων:

 

  • Τετάρτη 26 Απριλίου 2017, 19:00, Βλάσης Βλασίδης, επίκουρος καθηγητής, τμήμα Βαλκανικών, Σλαβικών και Ανατολικών Σπουδών, Πανεπιστήμιο Μακεδονίας, με θέμα τον εθνικισμό στην ΠΓΔΜ.
  • Δευτέρα 15 Μαΐου 2017, 19:00,  Φωκίων Κοτζαγεώργης, επίκουρος καθηγητής Νεοελληνικής Ιστορίας, Α.Π.Θ., με θέμα τον τουρκικό εθνικισμό. 

 

 

Με την ευκαιρία, θα θέλαμε να σας ενημερώσουμε ότι κατά την Τακτική Γενική Συνέλευση του Σωματείου «Οι Φίλοι του Μουσείου Μακεδονικού Αγώνα» της 15ης Φεβρουαρίου, 2017, εκλέχθηκαν νέα Μέλη για το Δ.Σ. του Σωματείου, το οποίο συγκροτήθηκε σε Σώμα στην 1η συνεδρίασή του, την Τετάρτη 22 Φεβρουαρίου, 2017 με την παρακάτω σύνθεση.

Πρόεδρος                          Παρασκευάς Σαββαΐδης

Α’ Αντιπρόεδρος              Σωκράτης Κανέβας

Β’ Αντιπρόεδρος              Νικόλαος Ραγιάς

Γενικός Γραμματέας       Άγγελος Χοτζίδης

Ταμίας                               Βέρα Μαστραντώνη

Μέλη                                 Χρήστος Μανδατζής, Εμμανουήλ Μάνος, Ηλίας Μαρτζαβός, Ντίνα 

                                           Τσατσαμπά, Κυριάκος Χατζηκυριακίδης

Η σύνθεση του Δ.Σ. θα συμπληρωθεί με τον ορισμό από το Ίδρυμα του 11ου μέλους του, όπως ορίζεται από το άρθρο 11 του καταστατικού του Σωματείου.  

 

Read More

pyrkagia

Εκδήλωση του ΑΠΘ για τα 100 χρόνια από τη μεγάλη πυρκαγιά της Θεσσαλονίκης με τίτλο: Η πυρκαγιά του 1917 και ο ανασχεδιασμός της Θεσσαλονίκης

ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ

 

Ο Κοσμήτωρ της Πολυτεχνικής Σχολής Α.Π.Θ. Καθηγητής Κωνσταντίνος-Βασίλειος Κατσάμπαλος και η Διευθύντρια του Αρχαιολογικού Μουσείου Θεσσαλονίκης κυρία Πολυξένη Αδάμ Βελένη,

σας προσκαλούν στην εκδήλωση με θέμα:

Η πυρκαγιά του 1917 και ο ανασχεδιασμός της Θεσσαλονίκης

 

Η διοργάνωση γίνεται με αφορμή τη συμπλήρωση 100 ετών από τη μεγάλη πυρκαγιά της Θεσσαλονίκης, το 1917, η οποία υπήρξε ο καταλύτης για την ανοικοδόμηση και τον εκσυγχρονισμό της πόλης,

αλλά και για το σχεδιασμό της πανεπιστημιούπολης του Α.Π.Θ.

 

Η εκδήλωση εντάσσεται στο πλαίσιο των παράλληλων εκδηλώσεων της έκθεσης «ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ-ΠΟΛΗ Α.Π.Θ.: 90+ ΧΡΟΝΙΑ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ/100+ ΧΡΟΝΙΑ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ» και θα γίνει

στο Αρχαιολογικό Μουσείο Θεσσαλονίκης, την Τετάρτη 22 Μαρτίου, ώρα 19:00

pyrkagia

Την εκδήλωση θα συντονίσει ο Κοσμήτωρ της Πολυτεχνικής Σχολής και περιλαμβάνει 5 παρουσιάσεις:

 

  • «Απεικονίσεις της μεγάλης πυρκαγιάς στη Θεσσαλονίκη του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου», Πάρις Σαββαΐδης, Καθηγητής Τμήματος Πολιτικών Μηχανικών Π.Σ. Α.Π.Θ.
  • «Ιδεολογία και πολιτική για τον πολεοδομικό σχεδιασμό πριν 100 χρόνια: Ένα σχόλιο με αφορμή τη συζήτηση στη Βουλή, το 1919, για την ανοικοδόμηση της Θεσσαλονίκης», Αθηνά Γιαννακού, Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Τμήματος Μηχανικών Χωροταξίας και Ανάπτυξης Π.Σ. Α.Π.Θ.
  • «Καταστροφή και ανασχεδιασμός της Θεσσαλονίκης: οι ιδιότυπες διαδρομές του εκσυγχρονισμού», Αλέκα Καραδήμου-Γερόλυμπου, Ομότιμη Καθηγήτρια Αρχιτεκτονικής Π.Σ. Α.Π.Θ.
  • «Ιδιοκτησία και αστικοί μετασχηματισμοί στην περιοχή του ανατολικού ρήγματος: οραματισμοί και υλοποιήσεις», Αθηνά Βιτοπούλου, Δρ. Αρχιτέκτονας-Πολεοδόμος, διδάσκουσα Τμήματος Αρχιτεκτόνων και Μηχανικών Χωροταξίας και Ανάπτυξης Π.Σ. Α.Π.Θ.
  • «Η πυρκαγιά του 1917 ως καταλύτης για τον υβριδικό εκσυγχρονισμό της Θεσσαλονίκης», Νίκος Καλογήρου, Καθηγητής Τμήματος Αρχιτεκτόνων Π.Σ. Α.Π.Θ. 

8

Read More

Χωρίς τίτλο

International Conference, Ancient Phokis: New approaches to its history, archaeology and topography

International Conference, Ancient Phokis: New approaches to its history, archaeology and topography

 

Phokis is known today mainly for the oracular sanctuary of Apollo at Delphi, to a lesser extent for another oracular shrine of Apollo, the one at Abai, which is most probably to be identified with the sanctuary of Kalapodi. The land of the Phokians delineated by these two oracular sanctuaries comprised multiple poleis whose names are attested in the literary and epigraphical record.At the same time, there are many sites with extant archaeological remains, which have always been partly visible or which have come to light mainly through the investigations of the Ephorates of Phthiotida, Phokis and Boiotia. In recent years, the historical as well as the archaeological research has contributed to a better understanding of the Phokians. The conference aims to bring together scholars working on the archaeological material and on the historical record, with a focus on the historical period, thus stimulating a re-evaluation of topographical,archaeological and historical questions.

Για το πρόγραμμα του συνεδρίου βλ.:https://www.dainst.org/documents/10180/2746993/Programme_Phokistagung2017-03-13_lowRes.pdf/a2dd01ed-dddf-4871-a7db-720ead037a62

Για τις περιλήψεις των ανακοινώσεων βλ.: https://www.academia.edu/31853905/Conference_Ancient_Phokis_30.3.-1.4.2017_DAI_Athens_Abstracts

Read More

event_panigirikos_25-martiou_20170323_Page_1

Η Εταιρεία Μακεδονικών Σπουδών τιμά την 196η Επέτειο της Εθνεγερσίας – Πανηγυρικός Λόγος με θέμα: Δυτικομακεδόνες αγωνιστές της ελευθερίας τον 19ο αιώνα

Η Εταιρεία Μακεδονικών Σπουδών τιμά  την 196η Επέτειο της Εθνεγερσίας

την Πέμπτη 23 Μαρτίου 2017, ώρα 19.30.

Τον Πανηγυρικό λόγο θα εκφωνήσει ο Γεώργιος Τσότσος

Δρ Τοπογράφος Μηχ., Σχολικός Σύμβουλος και Μέλος του Δ.Σ. της ΕΜΣ

με θέμα: Δυτικομακεδόνες αγωνιστές της ελευθερίας τον 19ο αιώνα

event_panigirikos_25-martiou_20170323_Page_1

event_panigirikos_25-martiou_20170323_Page_2

Read More